تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح معالم الأصول ( فارسى ) — صفحة 339

مساهمون:

ص٣٣٩
علم وجوب الحذر وليس في الآية ما يدلّ عليه فانّ امتناع حمل كلمة لعلّ على معناها الحقيقي باعتبار استحالته على اللّه تعالى يوجب المصير إلى أقرب المجازات اليه وهو مطلق الطّلب لا الايجاب قلت قد بيّنا فيما سبق انّه لا معنى لجواز الحذر أو ندبه لانّه ان حصل المقتضى له وجب والّا لم يحسن فطلبه دليل على حسنه ولا يحسن الّا عند وجود المقتضى وحيث يوجد يجب فالطّلب له لا يقع الّا على وجه الايجاب على انّ ادّعاء كون مطلق الطّلب أقرب المجازات لا الايجاب في موضع النّظر فان قيل
شرح
باشند وبحدّ تواتر رسيده باشند واكر به رسيدن اين طايفه منذرين بحدّ تواتر شرط مىبود وتوزيع كافى نمىبود بايستى كه كفته شود ولينذروا كل واحد من قومهم يعنى تا اينكه انذار نمايند جميع اين طوايفى كه از فرق متعدّده بيرون رفته‌اند هر واحدى از قوم خود را يا بايستى كفته شود ولينذر البعض الّذى يحصل به التواتر كل واحد من القوم يعنى تا اينكه انذار نمايند بعضي أزين طوايف كه بحد تواتر رسيده باشند هر واحد از قوم را يا كفته شود عبارتى ديكر كه أداء اين معنى نمايد پس وجوب حذر بر ايشان بسبب انذارى كه واقع باشد بر وجه مذكور يعنى بطريق توزيع دليل است بر وجوب عمل بخبر واحد فان قيل من اين علم وجوب الحذر وليس في الآية ما يدل عليه فان امتناع حمل كلمة لعل تا فان قيل وجوب الحذر پس اكر كسى اعتراض نمايد كه استدلال شما بر وجوب عمل بخبر واحد باين آية كريمه موقوفست بر وجوب حذر واز كجا معلوم شد كه حذر واجبست وحال آنكه در آية كريمه چيزى نيست كه دلالت كند بر وجوب أو وچون مستدل را مىرسيد كه بكويد كه دلالت آية بر وجوب حذر أزين راهست كه يحذر خبر لعل واقع شده ولعلّ موضوعست از براي ترجّى يعنى آرزو كردن چيزى كه ممكن الوقوع بوده باشد وترجّى نسبت به كسى صحيح است كه عالم بعواقب أمور نبوده باشد پس در كلام واجب تعالى محمول معنى حقيقي نمىتواند بود وبايد أو را بر معنى مجازى حمل نمود ومعنى كه مناسبت دارد با حقيقت أو ايجاب حذر است قائل جواب مىفرمايد كه امتناع حمل كلمه لعلّ بر معنى حقيقي باعتبار محال بودن أو بر خداى تعالى موجب اينست كه أو را حمل نمائيم بر أقرب مجازات كه عبارت از مطلق طلب حذر است كه شامل ايجاب وندب هر دو است ومقتضى حمل بر ايجاب تنها نيست در جواب اين اعتراض مىكوييم كه ما پيش أزين در بيان اينكه امر موضوعست از براي وجوب بيان نموديم كه معنى ندارد جواز حذر با استحباب أو زيراكه اكر مقتضى حذر حاصل است حذر واجب خواهد بود واكر مقتضى أو نيست نيكو نخواهد بود پس طلب حذر دليلست بر نيكوئى أو ودانستى كه حذر نيكو نيست مكر نزد وجود مقتضى ونزد وجوب مقتضى واجب مىشود پس طلب حذر واقع نمىشود