احتمال اوّل
مطابق اين احتمال كه اشاره به قاعدهء اصوليّه « تسامح در ادلّه سنن » است ، اخبار « من بلغ » اخبار ضعيفى را كه بر مستحبّات دلالت مىكنند ، تقويت كرده و ضعف آنها را جبران مىكند .
به بيان ديگر : شرط حجّيت اخبار آحاد ، عدالت و وثاقت در آنهاست به جز اخبار آحادى كه مربوط به مستحبّات هستند ، زيرا در سند اين اخبار ، به حكم اخبار من بلغ ، تسامح مىشود . و لذا اخبار من بلغ ، عموم ادلّه حجّيت خبر واحد ( كه عبارت بود از آيات ، روايات و بناى عقلاء ) تخصيص مىزند به موردى كه خبر واحد مربوط به مستحبّى از مستحبّات باشد ، زيرا امر در مستحبّات ، سهل است ، به خلاف واجبات .
پس مفاد اخبار من بلغ اين است كه شرط حجّيت خبر واحد ( كه همانا عدالت باشد ) در محور مستحبّات ، الغاء مىشود . « 1 »
احتمال دوم ( نظر مصنّف )
مطابق اين احتمال ، اخبار من بلغ ، نفس عمل را مستحبّ مىكنند و لذا خود عمل ، داراى امر خواهد بود .
مختار مصنّف نيز همين احتمال است ( و لذا فرموده بود كه با اين احتمال ، ديگر احتياط معنا ندارد و اين مانند مستحبّات خواهد بود . ) چنانكه صحيحه هشام بن سالم برآن دلالت مىكند .
در صحيحه آمده است : « من بلغه عن النبى صلّى اللّه عليه و آله شىء من الثواب ، فعمله ، كان اجر ذلك له ، و ان كان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله لم يقله » زيرا روايت مزبور ، ظهور در اين دارد كه اجر و ثواب ، مترتّب بر خود عملى است كه نسبت به آن خبرى وارد شده است كه ثواب دارد . و از فاء تفريح در « بلغه فعمله » استفاده مىشود كه عمل فرع بر بلوغ است ، زيرا تا بلوغ نباشد ، عمل نخواهد بود . البته بايد توجه داشت كه خود عمل ، استحباب دارد نه اينكه
هامش
( 1 ) . البته قاعدهء تسامح در ادلّه سنن ، اساسى ندارد و مرحوم شيخ و آخوند نيز اين احتمال را قبول ندارند .