روزه گرفته شود .
ولى مرحوم آخوند ( ره ) اشكال مىكند كه اين روايت ربطى به استصحاب و شك در بقاء و يقين سابق ندارد ؛ بلكه فقط در مقام بيان اين است كه اگر كسى بخواهد روزه بگيرد ، بايد يقين داشته باشد كه ماه رمضان داخل شده است و اگر كسى بخواهد افطار كند بايد يقين داشته باشد كه ماه شوال وارد شده است ؛ چرا كه روايات زيادى درباره « يوم الشك » در كتاب وسائل الشيعة آمده است و بررسى آنها نشان مىدهد كه منظور از يقين در جمله « اليقين لا يدخل فيه الشك » ؛ يقين به ماه شعبان نيست تا بتوانيم استصحاب بقاى ماه شعبان را جارى كنيم ؛ بلكه منظور از آن ، يقين به دخول ماه مبارك رمضان و يا شوّال است كه اگر يقين به دخول ماه مبارك رمضان حاصل شود ، روزه گرفتن واجب مىشود و اگر يقين به دخول ماه شوال حاصل شود ، افطار كردن واجب مىشود . اساسا روزه گرفتن ، موضوعش يقين به دخول ماه مبارك رمضان و افطار كردن موضوعش يقين به دخول ماه شوال است . و اين مسئله ربطى به استصحاب ندارد .
تحقيق در مقام
اكثر علمايى كه قائل به استصحاب مىشوند اين گونه استدلال مىكنند كه « اليقين لا يدخل فيه الشك » ؛ يعنى يقين به ماه شعبان با شك به دخول ماه مبارك رمضان ، نقض نمىشود .
و اگرچه موضوعا ، فرد در مرحلهء بقاء شاكّ است ولى حكما ، بايد به يقين سابق عمل كند ؛ اما واقعيت اين است كه من نسبت به شعبان بودن ديروز يقين دارم ولى در مورد امروز نمىدانم كه آيا ماه شعبان است يا ماه مبارك رمضان ؟
اگر بخواهيم بگوييم كه يقين به ماه شعبان ( به اينكه ديروز بيست و نهم ماه شعبان بوده است ) با شك در دخول ماه مبارك رمضان نقض نمىشود و ماه شعبان را استصحاب كنيم ، لازمهء عقلىاش آن است كه قائل شويم كه امروز ، روز سىام شعبان است ؛ در حالى كه اين مثبت است ؛ چرا كه در واقع با استصحاب ، ثابت كردهايم كه امروز آخر ماه شعبان بوده و اوّل ماه مبارك رمضان نيست ؛ در حالى كه مثبتات استصحاب ، حجّت نيستند . لذا ما نمىپذيريم كه اين روايت دلالت بر حجّيّت استصحاب داشته باشد . البته نكتهاى نيز در مورد رؤيت قابل ذكر است و آن اينكه رؤيت در جملهء « صم للرّؤية و افطر للرّؤية » ، موضوعيّت ندارد ؛ بلكه كنايه است از يقين و علم پيدا كردن كه ؛ يعنى براى روزه