مانند
« . . . إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ . . . »
« 1 » به رفع
« اللَّهِ » *
و نصب
« الْعُلَماءُ »
كه آن را به بعضى از بزرگان نسبت دادهاند ، كافى نيست .
گفتار پنجم : مرجّحات دربارهء دو خبر متعارض
يكى از مرجّحات درباره دو خبر متعارض ، موافقت يكى از آن دو با ظاهر كتاب است .
شيعهء اماميه بنا بر مبناى خود در مسئله تصويب و تخطئه بر اين عقيده است كه خداوند را در مسألهاى از مسائل اجتهادى ، حكمى است ثابت كه مجتهد ممكن است به اجتهاد خود به آن حكم ثابت برسد يا نرسد . اين عقيده را تخطئه مىنامند و شيعه را بر مبناى اين عقيده « مخطئه » ناميدهاند .
ساير مسلمانان عقيده دارند كه خداوند در اين نوع مسائل حكم ثابتى ندارد و حكم او تابع آراى مجتهدان است . اين عقيده را تصويب گويند و معتقدان به آن ، « مصوّبه » ناميده مىشوند . بر مبناى تخطئه و تصويب ، نظريات دانشمندان در حجيّت امارات متفاوت است . شيعهء اماميه به طريقيّت امارات نسبت به احكام واقعى معتقد است و اهل تصويب به موضوعيّت آنها . بر اين مبنا در باب تعارض ، شيعه به تساقط متعارضان عقيده دارد و اهل سنّت به تخيير . با اين حال ، شيعهء اماميه دربارهء دو خبر متعارض به موجب روايتهاى خاصى كه آن روايتها را « اخبار علاجيه » مىنامند ، غالبا به تخيير قائل هستند و برخى هم به توقّف و احتياط . با وجود اين ، غالبا هنگامى به اين اصل دوم يعنى تخيير يا توقّف قايلند كه مرجّحى براى يكى از متعارضان وجود نداشته باشد كه چنانكه اشاره شد يكى از اين مرجّحات ، موافقت يكى از دو خبر متعارض با ظاهر كتاب است .
هامش
( 1 ) - فاطر ، 28 .