كثير الصّواب في مخالفة هواك . و إيّاك أن تغلب الحكمة و تضعها في أهل الجهالة قال هشام : فقلت له : فإن وجدت رجلا طالبا له غير أنّ عقله لا يتّسع لضبط ما ألقي إليه ؟ قال عليه السّلام : فتلطّف له في النّصيحة ، فإن ضاق قلبه [ ف ] لا تعرضنّ نفسك للفتنة ، و احذر ردّ المتكبّرين ، فإنّ العلم يدلّ أن يملى على من لا يفيق . قلت : فإن لم أجد من يعقل السّؤال عنها ؟ قال عليه السّلام : فاغتنم جهله عن السّؤال حتّى تسلم من فتنة القول و عظيم فتنة الرّدّ .
و اعلم أنّ اللّه لم يرفع المتواضعين به قدر تواضعهم و لكن رفعهم به قدر عظمته و مجده . و لم يؤمن الخائفين به قدر خوفهم و لكن آمنهم به قدر كرمه و جوده و لم يفرج المحزونين به قدر حزنهم و لكن به قدر رأفته و رحمته . فما ظنّك بالرّؤوف الرّحيم الّذي يتودّد إلى من يؤذيه بأوليائه ، فكيف به من يؤذى فيه . و ما ظنّك بالتّواب
شرح
مبادا حكمت و فرزانگى را در اختيار گيرى بهگونهاى كه آن را در ميان نادانان بنهى ، هشام گويد :
عرض كردم اگر مردى را يافتم كه جوياى حكمت است جز آنكه عقل و خرد او گنجايش نگهدارى آنچه را بر او القا مىشود ندارد ؟
حضرت فرمود : با او از در ملاطفت در كيفيّت خيرخواهى برآى ، و اگر دلش تنگ شد خود را در معرض فتنه قرار مده ، و از ردّ كردن متكبّران نيز پرهيز كن ، زيرا خود علم و دانش راهنمايى كند كه بايد خوانده شود بر كسى كه افاقه و بازگشت ندارد ، عرض كردم : اگر كسى را نيافتم كه سؤال از حكمت را فهم و درك كند ؟
حضرت فرمود : همين بىخبرى او را از سؤال غنيمت بدان تا از دچار شدن به فتنهء گفتار و فتنهء بزرگ ردّ كردن آنان سالم بمانى .
و بدان كه خداى تعالى فروتنان و افراد متواضع را به اندازهء تواضع و فروتنيشان رفعت ندهد ، بلكه به مقدار عظمت و شوكت خود به آنها رفعت مقام دهد ، و همچنين خائفان را به مقدار ترس و خوفشان امان ندهد بلكه به اندازهء كرم و بخشش خود امانشان دهد ، و اندوه اندوهگينان را به مقدار اندوهشان بر طرف نكند بلكه به اندازهء رحمت و مهر خود اندوهشان را بگشايد ، و با اين ترتيب چه گمان دارى به خداى رحيم و مهربانى كه دوستى و محبّت كند به كسانى در مورد