أصاب ، إذا تغيّر السّلطان تغيّر الزّمان ، سل عن الرّفيق قبل الطّريق ، و عن الجار قبل الدّار .
إيّاك أن تذكر من الكلام ما يكون مضحكا و إن حكيت ذلك عن غيرك ، و إيّاك و مشاورة النّساء فإنّ رأيهنّ إلى أفن ، و عزمهنّ إلى وهن ، و اكفف عليهنّ من أبصارهنّ بحجابك إيّاهنّ ، فإنّ شدّة الحجاب أبقى عليهنّ ، و ليس خروجهنّ بأشدّ من إدخالك من لا يوثق به عليهنّ ، و إن استطعت أن لا يعرفن غيرك فافعل ، و لا تملّك المرأة من أمرها ما جاوز نفسها ، فإنّ المرأة ريحانة و ليست بقهرمانة ، و لا تعد بكرامتها نفسها ، و لا تطمعها فى أن تشفع بغيرها ، و إيّاك و التّغاير فى غير موضع
شرح
هرگاه سلطان و پادشاه دگرگون شود ، زمانه نيز دگرگون مىشود . پيش از ( گام نهادن در ) راه از ( وضع ) همراه بپرس و پيش از خانه از ( وضع همسايه ) .
برحذر باش از اينكه سخن خندهآور بر زبان جارى كنى ، اگرچه آن را از ديگرى نقل كنى ( چون وقار را مىبرد و غالبا با غيبت و تهمت و استهزا و . . . توأم مىباشد ) و از مشاورت با زنان پرهيز كن كه رأى و نظرشان به نقصان گرايد ، و تصميمشان به سستى ، و چشمانشان را ( از ديد زدن در انظار عموم ) به وسيلهء حجاب و پردهنشينى بپوشان كه سختگيرى در حجاب و پوشش در نگهدارى مؤثّرتر است .
و بيرون رفتن آنها بدتر نيست از اينكه كسانى را برايشان درآورى كه مورد اعتماد نيستند ( زيرا رفت و آمد افراد غير قابل اعتماد و لاابالى در خانه از اين نظر خطرناكتر از بيرون رفتن زن به خارج از خانه است ) و اگر بتوانى كارى كنى كه جز تو كسى را نشناسند اين كار را بكن ، و اختيار كارى را كه مربوط به زن نيست به دست او مده ، زيرا زن همچون گل خوشبوست ( كه براى معطّر كردن كانون خانه و لذّت بخشيدن به زندگى مرد و خانواده آفريده شده ) نه قهرمان و فرمانروا ( و كارفرما ) و از گرامى داشتن او زياده از آنچه مربوط به شخص اوست خوددارى كن ( و اختيار ديگران را به دست او مده ) و او را به طمع نينداز كه از ديگرى در پيش تو وساطت كند ، و بپرهيز از اينكه غيرت به خرج دهى در جايى كه نبايد غيرت به كار برد ، زيرا اين كار سبب مىشود تا زن