و إيّاك أن توجف بك مطايا الطّمع فتوردك مناهل الهلكة ، و إن استطعت أن لا يكون بينك و بين اللّه ذو نعمة فافعل ، فإنّك مدرك قسمك ، و آخذ سهمك ، و إنّ اليسير من اللّه سبحانه أعظم و أكرم من الكثير من خلقه و إن كان كلّ منه .
و تلافيك ما فرط من صمتك أيسر من إدراكك ما فات من منطقك ، و حفظ ما فى الوعاء بشدّ الوكاء و حفظ ما فى يديك أحبّ إلىّ من طلب ما فى يد غيرك ، و مرارة اليأس خير من الطّلب إلى النّاس ، و الحرفة مع العفّة خير من الغنى مع الفجور ، و المرء أحفظ لسرّه ، و ربّ ساع فيما يضرّه ! من أكثر أهجر ، و من تفكّر أبصر ، قارن
شرح
و برحذر باش از اينكه مركبهاى آز و طمع تو را به تندى به آبشخورهاى نابودى و هلاكت براند ، و اگر بتوانى كه ميان خود و خدا واسطهاى در نعمت ( و وصول آن ) نداشته باشى اين كار را بكن كه هرآنچه قسمت توست بدان خواهى رسيد و سهم خود را دريافت خواهى كرد ، و براستى كه چيز اندك از طرف خداى سبحان پرارزشتر و بزرگتر است از چيز بسيارى كه از خلق او برسد ، اگرچه همه از خداست .
و تدارك آنچه در اثر خاموشى و سكوت تو از دست رفته آسانتر از پيدا كردن چيزى است كه در اثر سخن گفتن از تو فوت شده « 1 » و نگهدارى آنچه در ظرف است به محكم بستن بند آن ظرف است ، و حفظ آنچه دست توست در پيش من بهتر است از درخواست آنچه در دست ديگران است ، و تلخى يأس و نوميدى گواراتر و بهتر است از طلب و درخواست از مردم « 2 » ، و ندارى با عفّت بهتر است از ثروت با گناه ( و دارايى كه از طريق معصيت به دست آيد ) و انسان راز خود را بهتر ( از ديگران ) نگه مىدارد ، « 3 » و بسا انسانها كه كوششى كنند در چيزى كه زيانشان رساند ، پرگو ، هرزهگو شود ، و هركه در كارها تفكّر كند بينا گردد .
هامش
( 1 ) - شاعر پارسىزبان گويد :سخن گرچه هر لحظه دلكشتر است * چو بينى خموشى از آن بهتر است( 2 ) - چنانچه شاعر عرب گفته :و ان كان طعم اليأس مرّا فانّه * الذّ و احلى من سئوال الاراذل( اگر طعم نوميدى تلخ است ، ولى لذيذتر از سؤال اشخاص رذل و پست است . )
( 3 ) - شاعر عرب گويد :اذا ضاق صدر المرء من سرّ نفسه * فصدر الّذى يستودع السرّ اضيق( هنگامى كه سينهء انسان از نگهدارى راز خود تنگ باشد ، سينهء ديگرى كه مىخواهد آن راز را نگهدار تنگتر است . )