لتستقرّ إلّا على ما جعلها اللّه عليه من النّعماء و الابتلاء و الجزاء فى المعاد ، و ما شاء ممّا لا نعلم ، فإن أشكل عليك شىء من ذلك فاحمله على جهالتك به ، فإنّك أوّل ما خلقت جاهلا ثمّ علّمت ، و ما أكثر ما تجهل من الأمر ، و يتحيّر فيه رأيك ، و يضلّ فيه بصرك ثمّ تبصره بعد ذلك ، فاعتصم بالّذى خلقك ، و رزقك و سوّاك ، فليكن له تعبّدك ، و إليه رغبتك ، و منه شفقتك .
و اعلم يا بنى ، أنّ أحدا لم ينبئ عن اللّه كما أنبأ عنه الرّسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، فأرض به رائدا ، و إلى النّجاة قائدا ، فإنّى لم آلك نصيحة ، و إنّك لن تبلغ فى النّظر لنفسك - و إن اجتهدت - مبلغ نظرى لك .
و اعلم يا بنى ، أنّه لو كان لربّك شريك لأتتك رسله ، و لرأيت آثار ملكه و
شرح
پابرجا ماند جز بر آنچه خداوند آن را استوار ساخته از نعمتها و آزمايش و ابتلا ، و پاداش و كيفر در روز واپسين ، يا بر آنچه خود خواسته باشد از آنچه ما نمىدانيم ، پس اگر دراينباره چيزى بر تو مشكل و مشتبه شد ( و حكمت خلقت و سرّ آن را ندانستى ) ، آن را حمل بر نادانى خود كن ( نه بر بىحكمتى و بيهودگى ) ، زيرا تو در نخست كه آفريده شدى نسبت به آن نادان و جاهل بودى و سپس دانا و آگاه شدى ، و چه بسيار است چيزهايى كه تو نسبت بدانها نادانى ، و فكرت دربارهء آن سرگردان ، و ديدهات در آن تار و گمراه است ، و سپس بعدها نسبت به آن بينا مىشوى !
و بدان اى پسرك من كه هيچكس از خدا ( و شناخت بارى تعالى ) خبر نداده بدانگونه كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از وى خبر داده ، پس به راهبرى او خوشنود و راضى باش و براى نجات و رستگارى ، او را قائد و راهرو خود دان ، كه من از نصيحت و خيرخواهى تو كوتاهى نكردم ، و تو در شناخت امور مربوط به خودت - هرچه هم كوشش كنى - به پايهء شناخت من نخواهى رسيد .
و بدان اى پسرك من كه اگر براى پروردگار تو شريكى بود ، حتما فرستادگان و پيامبران او نيز نزد تو آمده بودند ، و مسلّما نشانههاى پادشاهى و قدرت او را مىديدى ، و حتما كارها و اوصاف