نظر نكنيد به طول ركوع شخص و سجود او ، زيرا اين چيزى است كه به آن عادت كرده اگر ترك كند آن را وحشت مىنمايد . نظر نماييد به راستگويى و اداى امانت او . « 1 »
حديثى ديگر در ترك علم نجوم و علم طب از كتاب « ربيع الابرار » است كه علماى بنى اسرائيل پنهان مىنمودند علم نجوم و طب را و به اولاد خود ياد نمىدادند به جهت حاجت سلاطين به اين دو علم و خود سبب مىشد به مخالطه و نزديك شدن با سلاطين و تباه شدن دين آنها . « 2 »
در « سفينة البحار » مىفرمايد كه محدّث جزائرى در « انوار نعمانيه » مىفرمايد باوثوقترين بزرگان من حديث كرد مرا ، سيد جليل محمّد ، صاحب مدارك ، و شيخ محقّق شيخ حسن ، صاحب معالم ، ترك كردند زيارت رضا - على ساكنه افضل الصّلوة - را از ترس اينكه مبتلا شوند به دخول بر سلطان ، شاه عباس اول با اينكه از همه سلاطين شيعه عادلتر بود و در نجف اشرف ماندند و به بلاد عجم نيامدند از ترس ورود بر سلاطين « 3 » و در جايى ديدهام كه فرمودند : زيارة الرّضا عليه السّلام مستحب و ملاقات السّلطان حرام .
در « كشكول » شيخ بهايى است : در وقتى كه ديديد عالم را مخالطه با سلطان دارد ، پس بدان او دزد است مبادا گول بخورى به گفته او كه بگويد : براى رفع ظلم و دفع ظلم از مظلوم ، اين عمل را مىكنم ؛ اين فريب شيطان است دام خود قرار داده . « 4 »
گفتار آخوند ملا محمّد جواد صافى
در كتاب « مفتاح الفلاح و مصباح الفلاح النجاح » تأليف عالم ربّانى مرحوم آخوند ملا محمّد جواد گلپايگانى ، طاب ثراه ، در بيان حديث شريف « من عرف نفسه فقد عرّف ربّه » « 5 » بياناتى ذكر فرمودهاند كه منتهى مىشود كلماتشان به اينكه : تمام اشياء ناطق به توحيد و تسبيح و تقديس حضرت احديّتاند و آياتى ذكر مىفرمايند كه در اينجا باعث تطويل است هركس خواسته باشد به كتاب مزبور مراجعه نمايد . ما در اينجا فقط نظريه خود آن عالم ربانى را مىنگاريم كه مىفرمايد : تحقيق به تصديق نزد علماى خردهبين و عرفاى شامخين كه پردههاى حجتها و براهين را گسسته و به قوه افاضات غيبيه از وادى خيالات
هامش
( 1 ) . « سفينة البحار » 3 / 49 ، ذيل صدق .
( 2 ) . « سفينة البحار » 4 / 468 ، ذيل نجم .
( 3 ) . « سفينة البحار » 1 / 627 ، ذيل حسن .
( 4 ) . « كشكول شيخ بهايى » 1 / 221 .
( 5 ) . « بحار الانوار » 2 / 32 .