هر دو نفر از جلساء بهقدر استخوان ذراع فاصله باشد و به مقتضاى
« قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً »
« 1 » به تعظيم و توقير يكديگر را مخاطبه كنند و بر همه كس از أهل اسلام ، سلام كنند خواه غنى يا فقير . بلكه بر اطفال هم سلام كنند و جواب سلام يكديگر را بدهند . و هرگاه كسى عطسه كرد بگويند : يرحمك اللّه و در جواب بگويند : يهديكم اللّه و بىاذن داخل منزل غير نشوند ، اگر نشانه و علامت اذن نباشد ، و به اجازه دادن طفلى ، وارد منزل كسى نشوند . و در وقت خروج از مجلس نيز سلام كنند كه در قرب الاسناد روايت است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هر كس سلام كند و از مجلس بيرون رود ، هر عمل خيرى كه اهل مجلس بجا آورند در ثواب با آنها شريك است نه در گناه .
و در مكارم الاخلاق از آن حضرت روايت شده كه فرمود : اگر يكى از شما از مجلس بيرون رفت و مراجعت كرد ، سلام كند . آيا جواب اين سلام هم مانند سلام ورود واجب است يا نه ؟ علامه حلى در تذكرة الفقهاء فرموده : واجب نيست ؛ زيرا كه اين دعاست نه تحيت ولى به قول بيرجندى اقوى وجوب جواب است .
شرط سوم مجلس عزادارى
شرط سوم اينكه اهل علم و سادات و پيرمردها را در مجلس مراعات و احترام كنند بلكه فرمودهاند : احترام كسىكه صاحب ريش سفيد است در اسلام ، تجليل خداوند است و در مجلس نجوا و سربهگوشى نكنند و هر كجا كه صاحب مجلس بگويد يا جاى خالى باشد ، بنشيند هر چند ساده باشد . و بزرگ قوم را حرمت دارند . و اگر مسلمى حديث مىگويد ، كلام او را قطع نكنند كه در بين سخن ديگرى سخن گفتن و قطع كردن كلام او مانند اين است كه خدشه يعنى ضربت به صورت او زده باشند . و اگر رو به قبله بنشيند ، صواب حج دارد . و در مستدرك دارد كه فرمودند : خير المجالس ما استقبل به القبلة ؛ « 2 » يعنى بهترين مجالس آن است كه رو به قبله بنشينند و از تواضع است كه پائينتر از مقام و مرتبه خود جايى اختيار كند كه ملائكه براى او طلب مغفرت مىكنند ؛ بر خلاف اينكه تكبر كند و مقدم بر افضل و أعلم از خود بنشيند كه ملائكه او را لعنت مىكنند .
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ( 2 ) ، آيه 83 .
( 2 ) . وسائل الشيعة 12 / 109 - در مستدرك 8 / 406 چنين آمده : إن أشرف المجالس ما استقبل به القبلة .