صراط بين الجنة و النار حركت مىكنى ، و به اطراف التفات مكن كه باعث تفرقه حواس تو شود و از ذكر باز مانى . و ابتداء و افشاء كن سلام را بر اهلش نه بر فجار و فساق ؛ و جواب ده سلام مردم را هر چند در سلام فضل براى سابق است ليكن جواب سلام واجب است . و يارى ده كسى را كه طلب اعانت كند از تو ، چون : أطفال و پيران و عاجزان و بارداران .
از يكى از بزرگان منقول است كه : در صحرا بيوهزنى را ديد با طفلى و هميانى از آرد كه طفل مانع بود از حمل هميان . آن زن طلب اعانت كرد از آن بزرگ . مرد حق در حالى بود كه پرواى پرداختن از حق به خلق را نداشت . در دم اشاره فرمود شيرى از كوه سرازير آمد ، هميان بيوهزن را بر گرده شير بسته و فرمود : برو مىرساند به خانه تو . اما اگر از تو پرسند : چگونه بار بر اين شير نهادى ، چه خواهى گفت ؟ بيوه زن گفت : در جواب مىگويم من بر آن بار ننهادم بلكه بزرگى رعنايى ، خودنمايى اهل ريايى ، تكليف خود را بر گردن سبعى كه حق تعالى بر او تكليف نكرده گذاشت . آن بزرگ فورا هميان را بر دوش گرفته و با بيوه زن روان شد و شير را رها كرد و به زن گفت : تو هادى من در راه حق شدى كه بار تكليف خود بر ديگر كسى ننهم .
و اينكه فرمود : استعانت از تو كردند رفاقت و اعانت كن او را . براى اين است كه پس از اداى فرايض خمسه ، هيچ عملى لازمتر از أداى حقوق برادران دينى نيست ، چنان كه حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام در اعتكاف مسجد الحرام بود ، روزى يكى از دوستان به آن حضرت عرض كرد كه : كسى را بر من حقى است كه مطالبه مىكند به اصرار . فرمود :
امكان اداى آن الان نيست حق تعالى ادا فرمايد . عرض كرد : فداى تو شوم مرا تهديد به حبس مىكند اگر توانى دفع اذيت او از من بفرما . حضرت نعلين در پاى مبارك كرد و با او روان شدند . بعضى از أصحاب عرض كردند : اعتكاف را فراموش كرديد . فرمود :
فراموش نكردم و ليكن از پدرم شنيدم كه فرمود : قضاء حاجت برادر دينى ثواب نه هزار سال عبادت را دارد .
پس از آن امام مىفرمايد : راهنمايى كن گمراه را به طريق ، و اعراض كن از جهال كه غافل نسازند تو را ، و وقتى داخل در منزل مىشوى ، مانند داخل شدن ميت در قبر باشد ؛ يعنى مأيوس از خلق باش و چشم توقع جز از رحمت پروردگار ، از ديگران مدار مانند مردهاى كه جز در انتظار بخشايش پروردگار نيست . تا فارغ مانى در خلوتخانه خود از خيال اغيار ،
گنجينه اخلاق ( جامع الدرر فاطمى ) ( فارسى ) — صفحة 187
مساهمون: حسين فاطمى
ص١٨٧