در پنج بدره كرده ، به زودى فرستاد و طلاق نامه مرقوم و به همراه آن فرستاد و پيغام داد كه : از آنجا بازگرد كه هر كه را همت مشغول به گربهاى باشد به همان گربه بيش نيرزد و او را قابليت صحبت ملوك نباشد . اى عزيز ! كسىكه دل باخته گربهاى باشد به همان گربه ارزد و صحبت ملوك مجازى را نشايد . پس آنكس كه بنده و فرمانبر سگ نفس خود باشد قابليت قبول پيشگاه پادشاه حقيقى جل و علا را كجا يابد ؟
عطار :
نقل كن از نفس سگ گر قرب جان مىبايدت * درگذر زين چاه و زندان گر جنان مىبايدت
باز عرشى گر سر جبريل دارى پر برآر * ورنه در گلخن نشين گر استخوان مىبايدت
نفس را چون جعفر طيار بر كن بال و پر * گر به بالا بال و پر چون مرغ جان مىبايدت
اى خر مرده سگ نفست به گلخن دركشيد * پس چو عيسى بر فلك دامنكشان مىبايدت
در مذمت حسد و بخل و عجب
در كتاب « خلاصة الاذكار » : لا تظنن أنه يسلم نية صالحة فى تعلم العلم و فى قلبك شىء من الحسد و الرياء و العجب و قد قال النبى صلّى اللّه عليه و آله ثلاث مهلكات شحّ مطاع و هوى متّبع و إعجاب المرء بنفسه أما الحسد فهو منشعب من الشح فان البخيل هو الذى يبخل بما في يديه على غيره فالذي يبخل بنعمة اللّه تعالى و هي في خزائن قدرة اللّه تعالى لا في خزانته على عباد اللّه فشحه أعظم و الحسود هو الذي يشق عليه إنعام اللّه تعالى من خزائن قدرته على عبد من عباده بمال أو علم أو محبة في قلوب الناس أوحظ من الحظوظ حتى أنه ليحب زوالها عنه و إن لم تحصل له و هذا منتهى الخبث « 1 » - إلى آخر » براى اختصار مابقى را فقط به ترجمه آن كفايت مىكنيم .
در « خلاصة الاذكار » فيض مىفرمايد : گمان نكن كه نيت درستى براى تو پيدا شود در تعلّم علم ، در حالىكه در قلب تو چيزى از حسد باشد و يا ريا و عجب داشته باشى و حال اينكه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : سه چيز است كه هلاك كننده است : بخلى كه اطاعت كرده شود و هوايى كه پيروى كرده شود و عجب مرد در نفس خود .
امّا حسد شعبهايست از بخل . بخيل كسى است كه نخواهد و ندهد نعمتى را كه خدا به او
هامش
( 1 ) . « خلاصة الاذكار » ص 44 .