سعى كند كه تنها باشد و به حال خود مشغول باشد كه اوّل باز شدن باب مهمانخانه دل او حاضر باشد شايد نظر رحمتى در آن وقت بشود از آن محروم نماند و به حال سجده بدن مناسب است كه فرمودهاند : أقرب ما يكون العبد الى اللّه اذا كان ساجدا « 1 » ؛ يعنى نزديكتر بودن بنده به خدا در وقتى است كه در حال سجده باشد و شكر خداوند بهجا آورد كه به اين فوز عظيم رسيد و اجل او نرسيد تا حسرت اين سعادت را به گور ببرد و اگر چشم او قوّت دارد استهلال كند كه از عمل ائمه چنين روايت شده و شايد استحباب آن محل خلاف نباشد و من بعد مشغول نماز مغرب و نافلهء آن و نافلهء خصوص اين ماه كه تفصيل آن ذكر خواهد شد ان شاء اللّه تعالى .
و امّا آداب مجموع ماه شرح آن به تفصيل موجب تطويل و خروج از وضع رساله است و عمدهء آن ترك معصيت است و چنانچه طاعت در اين ماه بهتر و اجر آن عظيمتر است ، معاصى هم در او قبيحتر و بزرگتر است . چون معصيت در كعبه كه بحسب مكان ، مكان خدا است و معصيت در آن زياده بر خود معصيت عنوان هتك احترام را دارد . همچنين است اين ماه كه بحسب زمان ، ماه خداست و لهذا حضرت امير المؤمنين عليه السّلام ، نجاشى شاعر را كه در ماه رمضان شراب خورده بود زياده از حد شراب به او تازيانه زدند عرض كرد : يا امير المؤمنين ! اين زياده براى چيست ؟ فرمود : براى هتك احترام ماه رمضان به خصوص اهانت و اذيت مؤمن و ما بين مؤمنين را بههم زدن و فتنه انگيختن و متعرّض اعراض زنهاى مؤمنات شدن ؛ چه اذيت و اهانت مؤمن مبارزه با خداوند و جنگ با اوست .
چنانچه كلينى رحمه اللّه به دو سند روايت نموده از حضرت صادق كه خداوند مىفرمايد : من أهان لى وليّا فقد أرصد لمحاربتى ! « 2 » يعنى كسىكه اهانت كند وليّى از اولياء مرا بهدرستى كه مستعّد جنگ با من شد . ايضا روايت نمود به سند خود از ثقهء جليلالقدر هشام بن سالم كه گفت شنيدم از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود : قال اللّه تعالى : ليأذن بحرب منّى من أذى عبدى المؤمن ، « 3 » الحديث .
حاصل معنى آنكه خداوند مىفرمايد كسىكه اذيت كند بندهء مؤمن مرا بداند كه من با او جنگ دارم و البته واضح است كه مهمانى و جنگ نمودن با ميزبان با هم جمع نخواهد
هامش
( 1 ) - بحار الانوار 82 / 161 .
( 2 ) - بحار الانوار 72 / 155 .
( 3 ) - بحار الانوار 64 / 149 .