محبت محال است و تا از محبت خدا مملو نشود از محبّت دنيا خالى نخواهد شد و هر زمانى كه اين محبّت وارد قلب شود محبّت دنيا خود خواهد رفت ، ما جعل اللّه لرجل من قلبين فى جوفه ، و چون طبع محبت تخلّق به اخلاق محبوب است و دوست داشتن آنچه او دوست مىدارد و دشمن داشتن آنچه او دشمن مىدارد لهذا به اكسير محبت خدا اخلاق بد به اخلاق خوب بدل مىشود و سئيّات به حسنات . چنانچه فرمود :
فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ
. « 1 » مثلا همين كه محبّ شنيد كه خداوند مىفرمايد :
اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ
. « 2 » محال است خيلاء و افتخار نمايد يا شنيد :
لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ
. « 3 » هرگز نخواهد جهر به سوء نمود .
بالجمله ؛ طاعت خدا را بهجا مىآورد با كمال ، ميل به طاعت و ترك معصيت مىكند به جهت نفرت از آن معصيت صادر از ميل نفس است به حرام و محبّ ميل او تابع ميل محبوب است و هرگز نخواهد ميل نمود به آنچه او مايل به او نيست و اين يكى از اسباب عصمت معصومين شايد بوده باشد و اگر خوف تطويل نبود دليل آن را با قضاياى منقوله از محبيّن ذكر مىنمودم و لكن اين مطلب خود واضح است و محتاج به دليل نيست پس چقدر فرق است بين كسانىكه ابدا مايل به معاصى نمىباشند و با كمال ميل قلب طاعت مىكند ، و بين آنها كه به تكليف ترك معاصى كنند و يا عبادت نمايند .
دوباره خواهى سؤال كرد تحصيل محبّت خدا را چگونه بايد نمود ؟ در جواب عرض مىكنم : بايد خدا تو را دوست بدارد تا تو هم او را دوست دارى و تا او تو را دوست ندارد براى تو دوستى او ممكن نيست و در اينجا البته خواهى گفت چه كنم كه او مرا دوست دارد ؟ جواب آنكه : خود خداوند در قرآن طريق محبت خود را بيان فرموده :
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
. « 4 »
يعنى بگو اگر هستيد كه خدا را دوست مىداريد پس متابعت مرا نمائيد تا خدا شما را دوست دارد . محبت از يك طرف محال است و تا خدا شما را دوست ندارد محبت شما صورت بىمعنى و دعوى شما دروغ ، متابعت پيغمبر مرا بنمائيد تا من هم شما را دوست دارم . پس به حكم اين آيهء شريفه اگر كسى بخواهد تحصيل محبت خدا بنمايد بايد متابعت اين بزرگوار را نمايد در تمام اقوال و افعال و حالات و عادات . و هر كه متابعت او
هامش
( 1 ) - سورهء فرقان ( 25 ) ، آيهء 70 .
( 2 ) - سورهء لقمان ( 31 ) ، آيهء 18 .
( 3 ) - سورهء نساء ( 4 ) ، آيهء 148 .
( 4 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 31 .