به مال من كردى برخيز دكان را ببند تا برويم اين مرد غريب را در كاروانسراها پيدا كنيم .
رفتند گردش كردند و او را در كاروانسرائى پيدا نمودند مرد پارچهفروش با ديانت از مشترى عذرخواهى كرد و گفت : پسر من به شما خيانت كرده جنس خوب به شما ارائه داده ولى جنس بد تحويل داده بياور عوض كنم مرد غريب وقتى اين ديانت و درستى را از پارچهفروش ديد گفت من هم پول قلب به پسر شما دادهام ولى همين پارچهء پست را قبول مىكنم بهجاى پارچه خوب اما پول قلب را بده تا عوض كنم و عوض كرد . اين شخص براى اصلاح امر آخرت دكّان را بست و از آمدن مشترى و خريد و فروش و بردن سود صرفنظر كرد ولو اينكه مىبايست تا غروب دنبال آن غريب بگردد . خداوند هم طورى وسيله ساخت كه زيان دنيا و آخرتش مبدّل شد به سود دنيا و آخرت ؛ زيرا ضرر دنيائى هم داشت اگر درصدد پيدا كردن آن شخص نبود چون پولهائى كه به پسرش داده بود تمام قلب بود .
ولى مخفى نماند اين وضع مردمان قديم بود كه به قول بعضى از متجدّدين از تمدّن دور بودند ولى امروز كه قرن بيستم است و آفتاب تمدّن به نصف النّهار رسيده و به اصطلاح مردم زيرك و هشيار و داناتر شدهاند گمان ندارم مسلمانى باشد اينگونه عمليّات از او سر بزند يعنى اگر مشترى گول خورد و از او چيزى اضافه گرفته شد بهوسيله پسر يا شاگرد كاسبى ، آن كاسب وقت صرف كند براى پيدا كردن مشترى و اصلاح معامله .
مخصوصا در بلدهء طيبّهء قم ، مخصوصا بازار قم جمعيّتى كه در موارد تخليه كردن دكّانى يا واگذار كردن به ديگرى چندين هزار تومان به عنوان سرقفلى مىگيرند بدون رضايت صاحب دكّان بلكه بدون اطّلاع او چگونه مقيّد به حلّيّت و حرمت معاملهاى مىشوند با اينكه امام زمان - صلوات اللّه عليه - مىفرمايد : قريب به اين مضمون : جايز نيست مسلمانى تصرّف در مال غير كند إلّا بطيب نفسه ( مگر با رضايت كامل صاحب مال ) . اين بدبختيها همه از اينجا سرچشمه مىگيرد كه ايمانها مستودع است يعنى ايمان واقعى به خدا و روز جزا نداريم ، همه مىدانيم چيز عاريه را دير يا زود بالاخره از انسان خواهند گرفت ، بدان و يقين داشته باش كه ايمان مستودع را شيطان در وقت سكرات مرگ خواهد ربود فكرى به حال و مآل كار خود كن . اى اعزهّ ! اى برادران ايمانى ! عرايض حقير را تعبّدا قبول نكنيد آنچه عرض مىكنم امتحان كنيد رو به خدا نمائيد تا خدا رو به شما كند من كان مع اللّه كان اللّه معه . كسىكه با خدا باشد خدا با اوست . در مضمون اين
گنجينه اخلاق ( جامع الدرر فاطمى ) ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: حسين فاطمى
ص٢٥٣