فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
. « 1 » واجب است بر آنها متخلّق به اخلاق او شوند و تشبّه به او پيدا نمايند ؛ چنانچه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود : تخلّقوا بأخلاق اللّه « 2 » و از اخلاق او جلّ شأنه رحم به بندگان است . بنده هم بايد صفت رحم در او باشد به مخلوقات او رحم نمايد ؛ لذا فرمودند : إنّ اللّه لم يضع رحمته إلّا على كلّ قلب رحيم . « 3 » نيز فرمود : إرحموا من فى الأرض يرحمكم من فى السّماء . « 4 » ابتداى روايت : قال صلّى اللّه عليه و آله : الراحمون يرحمهم الرحمن .
مرحوم حاج ملا مهدى نراقى - طاب ثراه - در كتاب « انيس الموحدين » فرمايشاتى ذكر فرمود . خواستم فرمايش ايشان را تيمّنا ذكر كرده باشم . در باب توحيد مىفرمايد :
همچنانچه انسان وقت بيچارگى و اضطرار به مبدأ خود التجاء مىآورد . رفع گرفتارى خود را از پيشگاه حضرتش طلب مىكند . خداوند نجاتش مىدهد حيوانات هم وقتىكه در ورطه مىافتند به درگاه الهى تضرّع مىنمايند و استخلاص خود را از او مىجويند .
هم چنانچه شيخ بحرانى « 5 » نقل كرده است در زمان قحط و قطع باران مكرّر مشاهده شده است كه حيوانات در صحراها سر بهسوى آسمان مىكنند و استغاثه به درگاه الهى مىنمايند از جهت طلب باران .
و فخر الدين رازى نقل كرده است كه در سالى قحط باران شد و مردم هر چند به دعا مىرفتند دعاى ايشان مستجاب نمىشد ، صيّادى نقل كرد كه من در آن وقت به صحرا رفتم . ديدم آهوى تشنهاى به هر سو مىدويد تا به كنار گودالى رسيد خود را در آن گودال انداخت كه بلكه در آنجا آبى باشد بعد از آنكه در آنجا آبى نبود برگشت و سر بهسوى آسمان كرد تضرّع و استغاثه نمود ناگاه ابرى پيدا شد و بهنحوى باريدن گفت كه آن گودال پر آب شد . آهو آب خورد و رفت .
و حقير از بعضى از ثقات شنيدم كه از فاضل عظيم الشأن نقل كرده كه آن فاضل در نزد استادى درس نخوانده بود تحقيق كردم كه شما با وجود درس نخواندن به اين مرتبه از علم از كجا رسيديد و چگونه تحصيل كرديد ؟ ! در جواب گفت كه من از جهت تحصيل علم به اصفهان رفتم در سالى كه در اصفهان قحط شديد به هم رسيده بود ، روزى به قبرستان تخت فولاد رفتم ديدم سگى در آنجا بود چون مرا ديد خواست كه حركت كند
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 30 .
( 2 ) - « المحجّة البيضاء » 8 / 25 .
( 3 ) - مجموعهء ورّام 2 / 11 .
( 4 ) - مستدرك الوسائل 12 / 385 ، باب استحباب رحمت ضعيف .
( 5 ) - ابن ميثم بحرانى ( وفات 699 ه ق ) صاحب شرح نهج البلاغه .