مىطلبند و در دلهاى آنها نيست آنچه به زبان مىگويند يعنى دين فروشند ؛ و اما سگ ، مردمى هستند فرياد مىزنند و مردم را به زبان آزار مىدهند و مردم هم آنها را ناخوش دارند از ترس زبانشان ؛ و اما خوك آنها الواط و بىعار از مردمند كه به هر عمل زشتى كه آنها را مىخوانند اجابت نموده و مرتكب مىشوند ؛ اما گوسفند آنهايند كه پوست و پشم آنها را مىبرند گوشتشان را مىخورند و استخوانشان را مىشكنند پس چه كند گوسفند بيچاره بين شير و گرگ و سگ و خوك و روباه ! ]
نيز در جلد پانزدهم « بحار » [ چاپ قديم ] است :
عن موسى بن جعفر عليهما السّلام قال : النّاس على أربعة أصناف : جاهل مترد معانق لهواه و عابد متقوّ كلّما ازداد عبادة ازداد كبرا و عالم يريدان يوطأ ، عقباه و يحب محمدة الناس و عارف على طريق الحق يحبّ القيام به فهو عاجز او مغلوب فهذا مثل اهل زمانك و ارجحهم عقلا « 1 » .
[ ترجمهء روايت : منقول است از موسى بن جعفر عليه السّلام كه فرمود : مردم بر چهار صنفند :
نادانى كه به واسطه پيروى هوا و خواهش نفس خود را به هلاكت مىافكند ؛ و عابدى كه در عبادت قوى است ولى هر قدر بر عبادت مىافزايد بر كبرش افزوده مىشود ؛ و عالمى كه ميل دارد مردم عقب سرش راه بروند و مردم در اجتماعات و مجالس مردم او را ستايش كنند ؛ و عارفى كه در طريق حق است و ميل دارد قيام به حق كند ولى يا عاجز است يا مغلوب كه مورد سرزنش و آزار ديگران واقع مىشود . اين مثل اهل زمان تو است قضاوت و ترجيح از حيث عقل بين اين چهار طايفه با تو است . ]
* * * سئل امير المؤمنين عليه السّلام عن فساد احوال عامّة الخلق قال عليه السّلام انّما هى من فساد الخاصة و انما الخاصّة لتقسمون على خمسة اقسام العلماء و هم الادلاء على اللّه و الزّهاد و هم الطريق الى اللّه و التّجار و هم امناء اللّه و الغزاة و هم انصار دين اللّه و الحكّام و هم رعاة خلق اللّه فاذا كان العالم طمّاعا و للمال جمّاعا فبمن يستدلّ و إذا كان الزّاهد راغبا و لما فى أيدى النّاس طالبا فبمن يقتدى و إذا كان التاجر خائنا و للزكوة مانعا فبمن يستوثق و إذا كان الغازى مرائيا و للملك ناظرا فبمن يذبّ عن المسلمين . و اذا كان الحاكم ظالما و للاحكام
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، 2 / 49 .