بردن و مانند آن ، اطلاق مىكنند . و « اقتراف » به معنى كسب كردن است و بيشتر در كسب گناهان اطلاق كنند . و گناه صغيره و كبيره را معانى بسيار گفتهاند ؛ چنانچه در كتب فقهيه ، مفصلا مذكور است . و ظاهر اين است از قرينهء مقابله كه مراد از صغيره و كبيره ، گناهانى است كه به حق اللّه تنها متعلق باشد . و « إجزال » از « جزيل » و « جزل » گرفتهاند ، يعنى خير بسيار . پس اجزال به معنى بسيار كردن و عظيم نمودن است . و « إخلاء » به معنى خالى ساختن است . و « ملا » به معنى پر ساختن است . و مراد از « أجر » و « ذخر » در اين مقام ، باعث اجر و ذخيرهء آخرت است ؛ مثل طاعات و عبادات . و « تيسير » به معنى آسان ساختن است . و « كرام » جمع « كريم » است . و « كاتبين » جمع « كاتب » است . و مراد در اين مقام ، ملائكهاند كه نامههاى اعمال بندگان را مىنويسند .
و « مؤونه » به معنى قوت ، بر وزن فعوله است ، به مذهب مشهور ميان اهل لغت .
و بعضى گويند : مشتق است از « أين » ، به معنى ثقل و ماندگى گرفتهاند ؛ چه قوت و رزق ، ثقلى و بارى است بر آدمىزاد . و بعضى گويند : مشتق است از « أون » ، به معنى « خرج » - به ضم خاء - كه واحد « خرجين » است كه متعارف است كه بر پشت حيوانات مىاندازند و به معنى عدل بار ، كه بر حيوانات بار مىكنند ؛ چه قوت ، بارى است كه بر پشت آدمى حمل كردهاند . و در اين مقام ، ممكن است كه مراد از « مؤونه » ثقل و بار باشد يا خصوص قوت و رزق باشد .
پس مراد از فقرهء « اللهمّ يسّر » يا آن است كه خدايا ! آسان كن بر ملائكهاى كه كاتب صحيفهء اعمال مايند ، ثقل اعمال مباحهء ما ؛ كه ايشان را در نامهء اعمال ما كتابت بسيارى از اعمال مباحهء ما نبايد كرد ، كه هيچ نفعى بر اين مترتب نشود ، سوا كتابت بسيارى كه ايشان را بايد كرد با عدم حصول نفع و ضرر ، يا ثقل اعمال منهيهء ما ، كه گناهان باشند ، كه ايشان را از نوشتن آن گناهان ما ، سوا عقوبت و تعذيب ما
تحفه رضويه ( شرح صحيفه سجاديه ) ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: علي الفاضلي
ص٢٣١