( اعتراض بحث فقير ، بر صاحب صحاح )
فقير مىگويم كه چون باب افعال ، به جهت ازاله و سلب مىآيد - چنانچه « اشكاء » به معنى ازاله و رفع شكايت آمده است - « اداله » به معنى ازاله و رفع دولت باشد در اين مقام ، نه به معنى غلبه ؛ چنانچه صاحب صحاح و قاموس « 1 » بيان كردهاند . پس چون معنى « اداله » رفع دولت و غلبه باشد ، اگر « اداله » به لام متعلّق باشد ، مثل « و أدل لنا » ، معنى او اين خواهد بود كه رفع غلبه و دولت بكن به جهت نفع ما . پس رفع دولت عدو را طلب كرده است . و اگر به « من » متعلّق باشد ، مثل « و لا تدل منّا » ، معنى او اين خواهد بود كه رفع دولت و غلبه از ما مكن . پس غلبهء خود را طلب كرده است . و ( انطباق ) « 2 » عبارت امام عليه السّلام بر اين معنى كه فقير بيان كردهام ، كمال وضوح دارد و احتياج به تكلّف و تعسّف ندارد ، كه بنا بر معنى جوهرى لازم مىآيد .
و « قنا » مشتق است از « وقايه » به معنى نگاه داشتن . « 3 » و « إهداء » به معنى هدايت كردن است و راه راست نمودن .
( معنى كلام امام عليه السّلام )
پس خلاصهء معنى اين كلام شريف ، آن است كه خدايا ! بىاحتياج كن ما را از بخشش جماعتى بندگان كه كار ايشان هميشه بخشيدن است ، و دفع كن از ما دلگيرى و اندوهى كه از قطع صلهء رحم يا از قطع اموال جماعت قاطعين به هم رسد ، به صله و محبت و بخشش تو ، تا آنكه رغبت به سوى هيچ بندهاى نكنيم ، با
هامش
( 1 ) . القاموس المحيط ، ج 3 ، ص 554 .
( 2 ) . از نسخهء د ، كه در حاشيهء آن ، با علامت « صح » استدراك شده است .
( 3 ) . نسخهء د : داشتن است .