مجاهدهء نفس و مراقبه لحظهاى غافل شود ، و از تعمير كعبهء دل و اتّباع عقل لمحهاى ممكن نيست كه دست تواند كشيد ، و ممتنع است كه به زن و فرزند و مال پردازد .
چنانكه خدا و آخرت را فراموش كند .
( 30 ) پس اين ابناء دهر كه ساقى قهر و جام زهر در گلوى ايشان ريخته در آنگه مىگويند ما اعتقاد به قرع روز قارعه و به حقيقت يوم حاقّه و به وقوع روز واقعه و به شفاعت پيغمبر ، ص ، اميدواريم ، و ليكن ما را مال و فرزند و زن مانع تهيّهء اسباب آن شده است ، و از شفاعت شفيع المذنبين بىبهره ، چنانكه منافق و كذّاب [ از آن بىبهره است . ] قرآن مبين بدين ناطق است كه گفته است :
سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ »
( فتح ، 11 ) .
يعنى : زود باشد كه بگويند مر تو را بازپسماندگان از اتّباع و همراهى تو ، از اعراب و باديهنشينان ، كه : مشغول كرد و بازداشت ما را از خدمت و صحبت و مرافقت و موافقت تو و از عمره بجا آوردن با تو مالهاى ما و فرزندان و زنان ما ، پس از تو مىخواهيم كه استغفار كنى براى ما و از خداى تعالى بخواهى كه ما را بيامرزد و از تقصير ما بگذرد . و مىگويند به زبانهاى خود آنچه را كه نيست در دلهاى ايشان . بيت :
حسن دعاى تو را مستجاب نيست مرنج * تو را زبان دگر و دل دگر دعا چه كند
اگر چنانچه ايشان را اعتقاد به روز جزا بودى چون مؤمنان ديگر از همراهى و پيروى آن حضرت نماندندى تا امروز التماس و استدعاى آمرزش نمايند ، چون اهل اين زمانه كه به زبان شيفتهء شعارند و بدل مردانى ، و ندانند كه شفيع روز جزا و ساير انبيا و ملائكه و اوليا كسى را تواند شفاعت كرد كه خدا اذن دهد و از او راضى و خشنود بود . و آيهء :
« لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى »
( انبيا ، 28 ) گواه اين دعوى است ، يعنى هيچ ملك مقرّب و هيچ نبىّ مرسل شفاعت نكند مگر آنكس را كه خدا از او خشنود بود ، سعدى :
اگر خداى نباشد ز بندهاى خشنود * شفاعت همه پيغمبران ندارد سود
و مضمون
« مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ »
( بقره ، 255 ) نه برهان اين معنى است ؟
يعنى : كى است كه تواند شفاعت كند نزد خداى مگر به اذن و رخصت او .
و حقتعالى مىفرمايد كه :
« وَ كَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّماواتِ لا تُغْنِي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً إِلَّا