مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 119

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص١١٩

گر بگويد فقه فقر آيد همه * بوى فقر آيد از آن خوش دمدمه

[ شطحيّات عارفان ، نافى ديندارى آنان نيست ]

ور بگويد كفر دارد بوى دين * ور به شك گويد شكش گردد يقين

كف كژ كز بحر صدقى خاسته است * اصل صاف آن فرع را آراسته است

آن كفش را صافى و محقوق دان * همچو دشنام لب معشوق دان

گشته آن دشنام نامطلوب او * خوش ز بهر عارض محبوب او

گر بگويد كژ نمايد راستى * اى كژى كه راست را آراستى

از شكر گر شكل نانى مىپزى * طعم قند آيد نه نان چون مىمزى

ور بيابد مومنى زرين وثن * كى هلد آن را براى هر شمن

بلكه گيرد اندر آتش افكند * صورت عاريتش را بشكند

تا نماند بر ذهب شكل وثن * ز آن كه صورت مانع است و راه زن

ذات زرش ذات ربانيت است * نقش بت بر نقد زر عاريت است

بهر كيكى تو گليمى را مسوز * وز صداع هر مگس مگذار روز

بت پرستى چون بمانى در صور * صورتش بگذار و در معنى نگر

مرد حجى همره حاجى طلب * خواه هندو خواه ترك و يا عرب

منگر اندر نقش و اندر رنگ او * بنگر اندر عزم و در آهنگ او

گر سياه است او هم آهنگ تو است * تو سپيدش خوان كه هم رنگ تو است

اين حكايت گفته شد زير و زبر * همچو فكر عاشقان بىپا و سر

سر ندارد چون ز ازل بوده ست پيش * پا ندارد با ابد بوده ست خويش

بلكه چون آب است هر قطره از آن * هم سر است و پا و هم بىهردوان

حاش لله اين حكايت نيست هين * نقد حال ما و تست اين خوش ببين

ز آن كه صوفى با كر و با فر بود * هر چه آن ماضى است لا يذكر بود

هم عرب ما هم سبو ما هم ملك * جمله ما يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ

عقل را شو دان و زن را نفس و طمع * اين دو ظلمانى و منكر عقل شمع

بشنو اكنون اصل انكار از چه خاست * ز آن كه كل را گونه گونه جزوهاست

جزو كل نى جزوها نسبت به كل * نى چو بوى گل كه باشد جزو گل

لطف سبزه جزو لطف گل بود * بانگ قمرى جزو آن بلبل بود

گر شوم مشغول اشكال و جواب * تشنگان را كى توانم داد آب

گر تو اشكالى به كلى و حرج * صبر كن الصبر مفتاح الفرج

احتما كن احتما ز انديشه‌ها * فكر شير و گور و دلها بيشه‌ها

احتماها بر دواها سرور است * ز آن كه خاريدن فزونى گر است