اصل سوم . - در خوف و رجا
بدان كه خوف و رجا همچون دو جناحاند سالك راه را كه به همه مقامهاى محمود كه رسد به قوّت وى رسد ، چه عقبات كه حجاب است از حضرت الهيّت سخت بلند است ، تا اميدى صادق نباشد و چشم بر جمال حضرت الهيّت نيفكند آن عقبات قطع نتواند كرد ، و شهوات كه بر راه دوزخ است ، غالب فريبنده است و شكننده ، و دام وى گيرنده و مشكل است ، تا هراسى بر دل كس غالب نشود از وى حذر نتواند كرد . و به سبب اين است كه فضل خوف و رجا عظيم است ، كه رجا چون زمام است كه بنده را مىكشد و خوف چون تازيانه است كه وى را مىراند . و ما اوّل حكم رجا بگوييم ، آنگه حكم خوف .
فضيلت رجا
بدان كه عبادت خداى - تعالى - بر اميد فضل و كرم نيكوتر از عبادت بر هراس از عقوبت ، كه از اميد محبّت خيزد ، و هيچ مقام از محبّت فراتر نيست ، و از خوف بيم نفرت بود . و از براى اين گفت رسول ( ص ) لا يموتنّ احدكم الّا و هو يحسن الظّنّ باللّه عزّ و جلّ ، هيچ كس مباد كه بميرد كه نه نيكوگمان بود به خداى - تعالى . و گفت خداى - تعالى - مىگويد : من آنجايم كه بنده گمان برد . گوى هر گمان كه خواهى مىبر به من .
و رسول ( ص ) يكى را گفت در وقت جان كندن : « چگونه مىيابى خويشتن را ؟ » گفت : « چنان كه از گناهان خويش مىترسم و رحمت وى اميد مىدارم . » گفت : « در دل هيچ كس در چنين وقت اين هر دو جمع نشود