پيدا كردن رخصت اندر اظهار طاعت
بدانكه اندر پنهان داشتن طاعت فايده آن است كه از ريا خلاص ياود [ 1 ] . و در اظهار نيز فايده بزرگ است و آن اقتداى خلق است به وى و تحريك رغبت خلق است در خير ، و براى اين است كه حق - تعالى - ثنا همىگويد بر هر دوان :
انْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمّا هيَ وَ انْ تُخْفُوها وَ تُؤْتوهَا الْفُقَراء فَهُوَ خَيْرٌ لَكُم
« 1 » گفت : اگر صدقه آشكارا دهى سخت نيك است و اگر پوشيده دهى نيكوتر . و يك راه [ 2 ] رسول ( ص ) مالى خواست ، يكى از انصار صرّهاى [ 3 ] بياورد ، چون مردمان آن بديدند مال آوردن گرفتند . رسول ( ص ) گفت : « هر كه سنّتى نيكو بنهد كه ديگران بدان متابعت كنند ، وى را هم مزد خويش و هم مزد متابعت ديگران باشد . » و همچنين مزد كسى كه به حج خواهد شد يا به غزا ، و پيش ساز آن بكند [ 4 ] و بيرون آيد تا مردمان حريص شوند ، يا به شب نماز همىكند و آواز بردارد در خواندن قرآن تا [ 5 ] ديگران بيدار شوند . پس حقيقت آن است كه اگر از ريا ايمن بود و اظهار وى به سبب اقتدا و رغبت مردمان باشد ، اين فاضلتر . و اگر شهوت ريا حركت خواهد كرد ، وى را رغبت ديگران سود ندارد ، پس پوشيده داشتن اولىتر . پس هر كه عبادتى اظهار خواهد كرد بايد كه جايى اظهار كند كه داند كه به وى اقتدا خواهند كرد . كه كس باشد كه اهل وى به وى اقتدا كنند و اهل بازار نكنند . و كس باشد كه اهل بازار كنند و ديگران نكنند .
و ديگر آنكه دل خويش را مراقبه كند كه بيشتر آن باشد كه شهوت ريا اندر باطن وى پوشيده باشد ، و وى را به عذر اقتداى ديگران فرا اظهار كردن دارد ، تا هلاك شود . و مثل اين ضعيف چون كسى بود كه سباحت [ 6 ] نداند و غرقه خواهد شد ، ديگرى را نيز دست گيرد تا هر دو هلاك شوند . و
هامش
[ 1 ] يابد .
[ 2 ] يك راه ، يك بار .
[ 3 ] صره ، كيسهء سيم و زر .
[ 4 ] ساز كردن ، تدارك ديدن .
[ 5 ] تا ، به طورى كه .
[ 6 ] سباحت ، شناگرى .
( 1 ) ( قرآن ، 2 - 271 ) .