الهى است . آيا كلام خدا و ملائكه شبيه است به كلام مردم ؟
بلوهر گفت : نمىبينى چون مردم مىخواهند به بعضى از حيوانات يا مرغان بفهمانند نزديك آيند يا دور شوند . و حيوانات و مرغان سخن ايشان را نمىفهمند . صداى چند براى فهمانيدن آنها از صفير و اصوات وضع مىكنند ، كه به آن وسيله مطلب خود را به آنها بفهمانند و اگر به لغت خود سخن كنند ، آنها نخواهند فهميد . همچنين بندگان چون عاجز از فهميدن كنه كلام جناب مقدس ايزدى و ملائكه و دانستن حقيقت و كمال و لطف و مرتبهء آن سخن هستند ، لهذا شبيه به سخنان ايشان كلام خود را به ايشان فرستاده و به آن سخنى كه در ميان ايشان شايع است حكمت را به ايشان فهمانيده است . مانند آوازهائى كه مردم براى فهمانيدن حيوانات و مرغان وضع كردهاند و به امثال اين مصطلحات كه در ميان ايشان جارى است ، دقايق حكمت را براى ايشان واضح گردانيده است و حجت خود را بر ايشان تمام كرده است و اين كلمات و اصوات جانى و روحى است ، و ليكن اكثر مردم به غور و كنه كلام حكمت نمىرسند و عقل ايشان به آن احاطه نمىتواند نمود . به اين سبب تفاوت و تفاضل ميان علما در علم مىباشد و هر عالمى علم را از عالم ديگر گرفته است ، تا آنكه منتهى مىشود به علم الهى كه از او به خلق رسيده است ، و بعضى از علما را آنقدر از علم و دانش كرامت مىفرمايد كه او را از جهل نجات مىبخشد . و تفاوت مراتب ايشان به قدر زيادتى علم ايشان است و نسبت مردم به علوم و حقايق كه از آنها منتفع مىشوند و به نه آنها نمىرسند از بابت نسبت ايشان است به آفتاب كه از روشنائى و حرارت آن منتفع مىشوند ، و تقويت ابدان و تمشيت امور معاش خود مىكنند ، و ديدهء ايشان از ديدن قرص آفتاب عاجز است .
مثل ديگر اين حكمتها و علوم مانند چشمهايست كه آتش
بلوهر و بوذاسف ( به روايت شيخ صدوق وملا محمدباقر مجلسى ) ( فارسى ) — صفحة 71
مساهمون: ابو طالب مير عابدينى
ص٧١