كلام - 17 از جاهلان ، به خدا شكايت مىبرم يكى از گفتارهاى امام ( ع ) است در باره كسى كه بدون لياقت و استحقاق متصدى مقام قضاوت در ميان مردم مىشود : ( 77 . ) دو نفر در پيشگاه خداوند مبغوضترين مردمند : ( جاهل بدعت گذار و عالم قلابى ) ( 78 . ) 1 - كسى كه خداوند او را به خود واگذارده است و از راه راست منحرف گشته ، به سخنان ساختگى و دور از حق و حقيقت خويش سخت دل بسته و به سرعت در راه گمراه ساختن مردم گام برمىدارد ، و براى افرادى كه فريبش را بخورند فتنه است ، وى از طريق هدايت پيشينيان گمراه گشته ، و گمراه سازندهء كسانى است كه در زندگى و پس از مرگش تابع او شوند ، او بار گناهان كسانى را كه گمراه ساخته به دوش مىكشد ( 79 . ) و همواره در گرو گناهان خويش نيز هست ! 2 - كسى كه مجهولاتى به هم بافته و به سرعت با حيله و تزوير در ميان مردم نادان پيش مىرود در تاريكيهاى فتنه و فساد به تندى قدم برمىدارد ، منافع صلح و مسالمت را نمىبيند ، انسان نماها ، وى را عالم و دانشمند مىخوانند ولى عالم نيست .
از سپيده دم تا به شب همچنان به جمعآورى چيزهائى مىپردازد كه كم آن از زيادش بهتر است ، تا آنجا كه خود را از آبهاى گنديدهى جهل ( كه نامش را علم مىگذارد ) سير سازد ، و به خيال خويش گنجى ( از دانش ) فراهم ساخته ، در صورتى كه فائدهاى در آن يافت نمىشود ، او در بين مردم به مسند قضاوت تكيه زده ، و بر عهده گرفته است كه آنچه بر ديگران مشتبه شده ، روشن سازد ، ( و حق را به صاحبش برساند ) او چنانچه با مشكلى روبرو شود يك سلسله حرفهاى پوچ و تو خالى را پيش خود جمع و جور مىكند و به نتيجه آن قاطع مىگردد ، در برابر شبهات فراوان همچون تارهاى عنكبوت مىباشد ، حتى خودش هم نمىداند درست حكم كرده يا به خطا ، اگر صحيح گفته باشد مىترسد خطا رفته باشد ، و اگر اشتباه نموده اميد دارد صحيح از آب در آيد ، نادانى است كه در تاريكيهاى جهالت سرگردان است ، همچون نابينائى كه در ظلمات پر خطر ، به راه خود ادامه مىدهد ، علوم و دانشهائى كه فرا گرفته برايش قطع آور نيست . . .
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 87
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٧