« خطبه اشباح » ( 203 ) خطبه - 91 اين خطبه كه به خطبه اشباح معروف است از خطبههاى درخشان آن حضرت مىباشد ، مسعدة بن صدقه - از امام صادق ( ع ) نقل مىكند ، امير مؤمنان ( ع ) اين خطبه را بر منبر كوفه به اين جهت ايراد كرد كه شخصى از امام خواست خدا را آن چنان برايش توصيف كند كه گويا او را با چشم مىبيند تا بر معرفتش افزوده گردد ، امام ( ع ) از اين سخن غضبناك شد و اعلام كرد همه حاضر شوند ، مسجد پر از جمعيت شد امام عليه السلام بر منبر قرار گرفت در حالى كه غضبناك بود و رنگش متغير ، پس از ستايش خداوند و درود بر پيامبر اسلام چنين فرمود :
ستايش مخصوص خداوندى است كه بخل و جمود بر دارائيش نمىافزايد ، و سخاوت و بخشش فقيرش نمىسازد ، اما هر بخشندهاى غير از او دارائيش نقصان مىيابد ، و جز او هر كس دست عطاى خويش از بخشش باز دارد مذموم شمرده مىشود ، او است بخشندهء انواع نعمتها و بهرهها ، و مخلوقات همه جيره خوار اويند .
روزى همه را تضمين كرده ، و قوت آنها را معين ساخته ، راه و رسم روشن را به علاقهمندان و خواستاران آنچه نزد او است نشان داده ، چنان نيست كه سخاوتش در آنجا كه از وى بخواهند بيشتر از آنجا كه از او نخواهند باشد .
او اول است اما اولى كه قبل ندارد ، او آخرى است كه بعد براى او متصور نيست ( ازلى و ابدى است ) .
مردمكهاى چشم را از مشاهدهء ذاتش باز داشته ، زمان بر او نمىگذرد تا حالش دگرگون شود ، در مكانى نيست كه انتقال براى او تصور بتوان كرد .
اگر آنچه از درون سينه سوزان معادن كوهها ، بيرون مىريزد ، و يا آنچه از لبان پر از خندهء صدفهاى دريا خارج مىشود ، از نقرههاى خالص و طلاههاى ناب ، درها و مرجانها همه را ببخشد در جود و سخايش كمترين اثرى نخواهد گذاشت ، و وسعت نعمتهايش را پايان نخواهد داد ، آن قدر از نعمتها ذخيره دارد كه هر چه مردم درخواست كنند تمام نمىشود .
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 217
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٧