بى جا مصرف كردن مىفرمايد : « انّ المبذّرين كانوا اخوان الشياطين « 1 » - تبذير كنندگان برادران شيطانند » .
امام صادق عليه السلام مشتى سنگريزه برداشت و در دست خود محكم نگهداشت و فرمود : « اين اقتار و امساك است كه خداوند در كتابش ذكر فرموده است ، سپس مشتى ديگر برداشت و همهء كف دستش را سست كرده ريخت ، و فرمود اين اسراف است ، و آنگاه مشتى ديگر برداشت و دستش را قدرى سست كرده ريخت و مقدارى را هم نگهداشت و فرمود :
اين قوام و اعتدال است . « 2 » و نيز در حديث ديگرى فرمود : قوام اين است كه طورى باشد كه از لابه لاى انگشتان چيزى بريزد و در كف دست چيزى هم بماند . « 3 »
قرآن كريم مىفرمايد : « يسئلونك ماذا ينفقون قل العفو » « 4 » از تو ( پيامبر ! ) مىپرسند چه چيز انفاق كنند بگو : « عفو » عدّهاى تصوّر مىكردهاند : منظور اين است كه زائد بر ضروريات زندگى هر چه هست بايد انفاق كنند و بدين جهت از امام توضيح مىخواستهاند . امام در برخى روايات مىفرمايد : يعنى به طور اعتدال و حدّ وسط . « 5 » اساساً عفو به معناى مطلق زائد بر نياز نيست كه برخى از نويسندگان معاصر همچنين تصوّر كردهاند .
« شبّر در تفسير خود مىگويد : عفو نقيض جهد و فشار است ، يعنى آن چه يا آن قدر كه بذل آن آسان است . . . و گفته شده : يعنى حدّ وسط اسراف و امساك ، يا زائد از خرج سال ، يا مال پاكيزه » . « المنجد » مىگويد : « عفو به معناى فضيلت ، و خوبى ، و پاكترين قسمت يك چيز است . و عفو مال
هامش
( 1 ) - اسراء ، 27 .
( 2 ) - 29 / 6 نفقات وسائل .
( 3 ) - 29 / 1 نفقات وسائل .
( 4 ) - 25 / 14 نفقات و همينطور .
( 5 ) - مرحوم طبرسى نيز عفو در اين آيه را به معناى اعتدال گرفته است .