عرف عام وقتى مىخواهند كسى را تحقير كنند ، مىگويند : صدقه خور ! همانطور كه مىگويند از صدقهء سر فلانى چنين و چنان شديم . . .
ليكن اين حرفها هيچ كدام بنياد درستى ندارد . نه در هر قانون الزامى جنبهء عملى و ضمانت اجرائيش قطعىتر است ، و نه هر قانون غير الزامى غير عملىتر و در حدّ تئوريك است . درست است كه در قوانين الزامى پشتوانهء قدرت و يا زندان و غيره و يا عذاب آخرت ، هست و در نتيجه به ظاهر ، ضمانت اجرايى بيشترى دارد ، ليكن اگر مردم بخواهند مخالفت كنند ، قدرت پليس هم نمىتواند به كلّى بساط خلاف را برچيند و دست قانون ستيزان را كوتاه كند ! امّا به دليل پشتوانهء ايمان مذهبى افراد در قوانين شرعى مخالفت كمترى صورت مىگيرد ، كه در باطن خويش پليس ايمان ( عشق به خدا يا خوف از خدا ) را لمس مىكنند .
مهمترين پشتوانهء عمل به يك قانون ( چه الزامى و چه غير الزامى ) محبّت افراد ملّت نسبت به رهبر است ، وقتى مردم رهبر خود را دوست داشته باشند ، توصيههاى او را حتّى المقدور مىپذيرند ، واجب باشد يا مستحب ، بلكه از عمل او پيروى مىكنند و ديگر تحقيق نمىكنند كه جنبهء الزامى دارد يا نه . اين است كه در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله به همهء سفارشهاى پيامبر صلى الله عليه و آله حتّى المقدور عمل مىشد . و اينست سرّ عدم تقسيم احكام در آن زمان ، به واجب و مستحب .
توصيه مربوط به صدقات و انفاقات علاوه بر تأكيد به عنوان يك وظيفهء ، جنبهء حق ثابت برادر دينى را به ياد مىآورد و روش عملى رهبران اسلامى را نيز تذكّر مىدهد .
اين است كه اين توصيه در طول چهارده قرن تاريخ اسلام ، همواره مورد
مالكيت ها ( فارسى ) — صفحة 163
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٦٣