و بعضى از محقّقين گفتهاند كه : قول به اينكه [ كعبه را ] ده مرتبه ساختهاند ، بنا بر مجاز است زيرا كه در بعضى از مراتب ، تمام كعبه خراب نشده [ بلكه فقط ] بعضى [ از آن ] را كه خراب شده بود ساختند ، و آنچه را كه حَجّاج ساخت ، همين ديوار سمت حِجر اسماعيل عليه السلام بود تا درى كه در پشت كعبه است ( و آن در ، در اين ازمنه مسدود است ) ، و به قدر چهار ذرع « 1 » و يك شِبر « 2 » از زير آستانهء در مشرقى نزد حجرالاسود ، و تتمّه را بر بناى عبداللَّه واگذاشت .
يازدهم بناى سلاطين روم است ؛
از عمال عثمان جوق گويند : در سنهء نهصد و پنجاه [ و ] هشت هجرى ، چوبى از سقف كعبه شكسته و به اين سبب باران داخل اندرون شد . قاضى مكّه محمّد بن محمود ، در اين باب به سلطان سليمان خان عرض نمود ، و سلطان بعد از استفتاء از ابو مسعود مُفتى ، تخريب سقف و بنا را به عهدهء قاضى مكّه نهاد و قاضى ، روز جمعه چهارم ربيع المولود سنهء نهصد و پنجاه [ و ] نه در حرم حاضر شد و علمايى كه در مكّه بودند احضار نمود ، از جمله شيخ شهابالدين احمد بن حجر شافعى و شيخ محمّد بن ابوالحسن بكرى با جمع ديگر فتوا به جواز دادند ، و جمع ديگر منع نمودند ، آخرالامر شريف مكّه ساعى شد كه خراب كردند و در غايت استحكام ساختند « 3 » .
هامش
( 1 ) - عبارت متن « زرع » . م .
( 2 ) - شِبْر : وَجَب ، ما بين سرِ ابهام و سرِ خنصر . لغت نامه .
( 3 ) - در اخبار مكّهء ازرقى ، هنگام شمردن بناهاى كعبه ، نامى از اين بنا به ميان نيامده است ولى اشاره به سِيلى شده كه در سال 1019 هجرى باعث تخريب قسمتى از ديوار كعبه گرديده و در نتيجهء آن ، « سلطان احمد » تصميم به ويران نمودن كعبه و بازسازى آن گرفت امّا چون علما وى را از اين عمل بازداشتند ، فقط به مرمّت آن اكتفا نمود و كمربندى از مس كه زراندود بود براى كعبه فراهم آورد و حدود هشتاد هزار دينار بر آن خرج كرد ؛ اخبار مكّه 1 / 355 ؛ ترجمه اخبار مكّه 1 / 265 .