عبداللَّه از بناى كعبه فارغ شد ، اندرون و بيرون او را با خَلوق « 1 » خوشبو گردانيد و آن را پيراهن قباطى « 2 » پوشانيد و با تمام اهل مكّه پابرهنه بيرون رفته از تنعيم « 3 » عمره آوردند ( گويند تنعيم « 4 » جايى است در چهار ميلى مكّه و معروف است به مسجد عايشه ) ، و خود عبداللَّه در آن روز صد شتر قربانى كرد ، و اين عمره در 27 ماه رجب سال 64 هجرى بود . و عبداللَّه درى براى كعبه قرار داد ، و او را سه ستون چوبين نهاد ، چنانچه الحال هست ، و شاذروان « 5 » را با قدرى از حجر اسماعيل عليه السلام داخل [ بيت ] نمود ؛ نظر به حديث كه شنيده بود از خالهء خود ، عايشه دختر ابىبكر « 6 » .
چنانچه بخارى و مسلم روايت كردهاند از عايشه كه رسولخدا صلى الله عليه و آله به او فرمود :
يا عايشه ، اگر اين نبود كه قوم تو قريب العهدند به جاهليّت و شرك ، و مىترسم كه دلهاى ايشان انكار كند ، هرآينه خراب مىكردم كعبه را و داخل مىنمودم در آن آنچه را كه بيرون شده ، و مىچسبانيدم درِ او را به زمين ، و دو در بر آن قرار مىدادم ، يكى شرقى و ديگرى غربى ، و مىرسانيدم آن را به اساس ابراهيم عليه السلام ، و زياد مىكردم در آن شش ذرع « 7 » از حِجر را زيرا كه قريش آن را كم كردهاند ؛ پس اگر قوم تو خواهند كه خانه را از نو بسازند بعد از من ، بيا تا به تو نمايم آنقدر را كه [ قصد ] كردهام ؛ پس حضرت صلى الله عليه و آله به عايشه نمود « 8 » قريب به هفت ذرع « 9 » از حِجر را « 10 » .
و نيز عبداللَّه در اندرون كعبه به سمت ركن شامى ، پلهاى قرار داد كه از آن به بام توان رفت و بر بام ناودانى نيز قرار داد ، و همچنين روزنهها از براى روشنى بنا نهاد « 11 » .
هامش
( 1 ) - خلوق : قسمى بوى خوش كه قسمت اعظم آن زعفران است و رنگ آن مايل به سرخى يا زردى است . لغت نامه .
( 2 ) - قباطى ( يا قباطى ) : ناحيه اى بود در سرمن راى . لغت نامه .
( 3 ) - عبارت متن « نعيم » . م .
( 4 ) - عبارت متن « نعيم » . م .
( 5 ) - شاذروان : معرب شادروان ، بنياد و اصل و اساس ، شادروان كعبه . لغت نامه .
( 6 ) - ( با تغييرات ) شفاء الغرام 1 / 190 - 185 ؛ البداية والنهاية 8 / 276 .
( 7 ) - عبارت متن « زرع » . م .
( 8 ) - نمودن : نشان دادن ، ارائه دادن . لغت نامه .
( 9 ) - عبارت متن « زرع » . م .
( 10 ) - صحيح بخارى 2 / 180 ؛ صحيح مسلم 4 / 100 - 97 .
( 11 ) - شفاء الغرام 1 / 186 .