از روى كسى كه در پشت ناقهء بلند نشسته بود بدون اينكه قامت خود را بلند نمايد . از جابر بن عبداللَّه انصارى منقول است كه : چون عبّاس به مدينه آمد ، انصار خواستند كه پيراهنى را بر او بپوشانند ، هر چند تفحّص كردند « 1 » كه پيراهنى موافق بدن و قامت او [ بيابند ] نيافتند به سبب بلندى و تنومندى او ، مگر پيراهن عبداللَّه بن ابي كه او نيز بلند و تنومند بود . و سنّ او به دو سال يا سه سال زياده از سنّ شريف رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده ، و در رمضان سال سى و دوّم هجرت ، دو سال قبل از وفات عثمان وفات نموده ، در قبرستان بقيع مدفون شد ، و با ائمّهء بقيع عليهم السلام در زير يك قبّهاند .
و امّ الفضل ، زن عبّاس ، از جملهء زنانى است كه امام عليه السلام بر ايشان رحمت خوانده ، چنانچه به سند معتبر از [ حضرت ] باقر عليه السلام مروى است كه آن حضرت فرمود كه : خداوند رحمت كند خواهران از اهل بهشت را ؛ پس نام برد ايشان را : اسماء دختر عميس خشعميّه ، كه اوّل زن جعفر طيّار بود ، بعد از وفات جعفر ، ابى بكر او را تزويج نمود ، محمّد از او به عمل آمد ، و بعد از آن حضرت امير عليه السلام [ او را ] به عقد خود درآورد . و سلمى دختر عميس خشعميّه ، خواهر اسماء ، كه در خانهء جناب حمزه بود . و پنج زن از قبيلهء بنى هلال ، كه يكى از ايشان ميمونه دختر حارث است كه نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله بود ، و يكى عميسا ، مادر خالد بن وليد ، و ديگرى غرّه كه در قبيلهء ثقيف زن حجاز بن غلاظ بود ، و ديگرى حميده ، كه زنى بود از همان قبيله ، و امّ الفضل كه نزد عبّاس بود ( اسمش هند ، و امّ الفضل كنيهء او است ) « 2 » ؛ و مادر رضاعى امام حسن عليه السلام است كه قبل از تولّد آن حضرت به خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كرد كه : يا رسولاللَّه ( صلى الله عليه و آله ) ، در خواب ديدم كه عضوى از اعضاى تو به دامن من افتاده است . حضرت فرمود كه : نيكو خواب ديدهاى ، زود باشد كه فاطمه عليها السلام را فرزندى شود و تو او را شير دهى . و بعد از چند روز چنين شد و مدّتى امّ الفضل آن حضرت را شير داد به شيرِ قثم بن عبّاس « 3 » .
هامش
( 1 ) - تَفَحُّص كردن : پژوهش كردن ، بازجستن . لغت نامه .
( 2 ) - بحار 22 / 195 ب 2 ح 8 و 22 / 290 ب 5 ح 63 ؛ خصال 2 / 363 ح 55 .
( 3 ) - بحار 43 / 242 ب 11 ح 14 و 43 / 255 ب 11 ؛ العددالقويّة / 35 .