مىانداختند ، و به هر سنگ نام صاحبش نوشته شده بود ، پس تمامى ايشان هلاك شدند مگر يك نفر كه براى قوم خود خبر برد ، چون ايشان را خبر مىداد ديد كه يكى از آن مرغان بر بالاى سر او است ، گفت : چنين مرغان بودند ؛ پس سنگى بر سر او انداخت و او را نيز هلاك كرد . چنانچه حقّ تعالى در كلام مجيد خود به حبيب خودش رسولاللَّه صلى الله عليه و آله خبر مىدهد و مىفرمايد كه : ى ألَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأصْحابِ الْفيلِى « 1 » ؛ آيا نديدى كه چگونه كرد خداى تو به صاحبان فيل ( يعنى ابرهه و لشكر او ) ؟ ى ألَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فى تَضْليلٍى « 2 » ؛ آيا نگردانيد و نيفكند مكر ايشان را ( كه در تخريب كعبه داشتند ) در تضييع و ابطال و تباهى و گمراهى ؟ ى وَ أرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أبابيلَى « 3 » ؛ و فرستاد به ايشان ( از طرف ساحل درياى هند ) مرغانى در حالتى كه گروه بودند ؟ ى تَرْميهِمْ بِحِجارَةٍ مِنْ سِجّيلٍى « 4 » ؛ مىافكند ايشان را به سنگى از سنگ گلين ( يعنى گل سنگ شده ، و اين معرّبِ سنگ گل است ؛ لهذا ابن عبّاس گفته : آن گل پخته بود ، و از عبداللَّه بن مسعود مروى است كه مرغان فرياد كردند و سنگها را انداختند و خدا بادى سخت فرستاد تا به قوّت تمام آن سنگها بر سر و بدن ايشان فرود آمد ، و از طرف ديگرشان بيرون رفت ) ، ى فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍى « 5 » ؛ پس گردانيد خدا ايشان را ، بدان سنگها ، چون كاه خورده شده ( نوشتهاند كه بدن ايشان متلاشى شد و باقى نماند از ايشان مگر لباسها و متاع آنها ، پس خلّاق عالم پراكنده شدن اجزاى بدن آنها را تشبيه مىنمايد به تَفَرُّقِ « 6 » اجزاى سرگين « 7 » كه حيوانات از خود دفع مىكنند با خوردن كاه ) « 8 » .
فايدة : بدان كه دههء اوّل ذى الحجّة الحرام ، در نهايت فضيلت و بركت است ، و همان
هامش
( 1 ) - فيل / 1 .
( 2 ) - فيل / 2 .
( 3 ) - فيل / 3 .
( 4 ) - فيل / 4 .
( 5 ) - فيل / 5 .
( 6 ) - تَفَرُّق : پراكنده شدن . لغت نامه .
( 7 ) - سَرگين ( يا سِرگين ) : فضلهء حيوانات مانند گاو و خر و استر و اسب ، خصوصاً وقتى كه آن را خشك و جهت سوزاندن تهيه كرده باشند . لغت نامه .
( 8 ) - اين حكايت ، با تغييراتى در بسيارى از منابع نقل شده است از جمله : مستدرك 9 / 338 ب 12 ح 11036 - 6 با چند حديث بعدى ؛ بحار 15 / 65 ب 1 و 15 / 130 ح 70 باچندحديثبعدى ؛ امالىطوسى / 80 س 3 ح 120 - 29 ؛ امالىمفيد / 314 س 37 ح 5 .