وفات جواد عليه السلام را در اين روز گفته ، و غزوهء سادات حسنى عليه السلام با لشكر هادى عبّاسى در زمين فخ همين روز اتّفاق افتاده ، و اين روز را ترويه گويند به چند جهت ( على اختلاف الاقوال و الاخبار ) « 1 » :
1 - همين كه آدم عليه السلام و حوّا عليهما السلام از بهشت بيرون آمده نازل شدند به كوهى در طرف شرقى هند ، يا به سرانديب كه در اقليم اوّل مىباشد بعد جبرئيل آمده او را آورد بسوى مكّه تا مناسك حجّ را به وى تعليم دهد ، و در وقت آمدن زمين در زير پاى او پيچيده مىشد ، پس موضع قدمهايش آبادى شد و ما بين آنها خراب ماند ، پس آدم را در صفا و حوّا را در مروه قرار داد و مدّتى آنجا ماندند « 2 » ، تا اينكه روز هشتم ماه ذى الحجّه ، آدم عليه السلام همان روز تَرَوّى « 3 » و تفكّر نمود ، و در روز نهم ماه او را شناخت ؛ پس از براى اين ، روز هشتم را ترويه و روز نهم را عرفه گويند « 4 » .
2 - ابراهيم عليه السلام در شب هشتم ذى الحجّة الحرام ذبح پسر خود را در واقِعه « 5 » ديد و در صبح آن روز ترويه ( يعنى تفكّر ) نمود در اينكه [ آيا ] آن امر از جانب خدا باشد يا نه ؟
و در شب ديگر نيز اين واقعه را ديد ؛ چون روز شد عارف شد به آنكه از جانب خدا است ؛ پس روز اوّل را ترويه و روز دوّمش را عرفه نامند « 6 » .
3 - بدرستى كه آدم عليه السلام زمانى كه در بهشت بود روزى نظر كرد به ساق عرش ( كه روزهشتم ذى الحجّه بود ) پس در ساق عرش چند سطرى از نور ديد كه در آن سطرها نوشته شده بود اسم مبارك رسول خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت او عليهم السلام ، پس آدم عليه السلام فكر نمود كه آنها را بشناسد ، پس زمانى كه فردايش شد خداوند عالم شناسانيد به آدم عليه السلام مراتب
هامش
( 1 ) - بنا به اختلاف نقلها و روايات . م .
( 2 ) - ( بطور مشروح ) كافى 4 / 184 ضمن ح 3 ؛ بحار 11 / 205 ب 4 ح 7 و 26 / 269 ب 6 ضمنح 6 و 96 / 223 ب 40 ضمنح 19 ؛ قصصجزايرى / 48 ف 3 .
( 3 ) - تَرَوّى : انديشيدن در كار . لغت نامه .
( 4 ) - ناميده شدن « عرفه » به اين نام ، به دليل فوق الذكر در اين منابع نقل شده است : مغنى المحتاج 1 / 479 ؛ فتح المعين 2 / 325 ؛ الدر المنثور 1 / 58 ؛ الطبقات الكبرى 1 / 36 ؛ تاريخ مدينة دمشق 23 / 269 ؛ معجم البلدان 4 / 104 .
( 5 ) - واقِعَه : خواب . لغت نامه .
( 6 ) - مدارك الاحكام 7 / 390 ؛ جواهر الكلام 19 / 8 - 7 ؛ الشرح الكبير 3 / 421 .