عقل سلطان پسندد مدلّل سازد ، پس خواجه قبول اين معنى كرد و همهء احكام را به عقل چنان ثابت كرده كه هلاكو را پسند آمد .
ثواب سعى : در حديث معتبر وارد شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : چون سعى كنى ميان صفا و مروه ، كه هفت شوط بوده باشد ، براى تو است به اين عمل نزد خداى تعالى مثل اجر كسى كه حجّ كرده باشد پياده از بلد خود ، و مثل اجر كسى كه آزاد كرده باشد هفتاد بندهء مؤمن « 1 » .
علّت سعى : سبب اوّلىِ سعى نمودن بين الصّفا و المروة ، و هكذا هفت شوط بودنش را دو جهت روايت نمودهاند :
جهت اوّل ، آنكه جبرئيل به حكم خدا آدم و حوّا را از خيمهاى كه در جاى خانهء كعبه بود بيرون كرده ، آدم را به صفا و حوّا را به مروه گذاشت ، پس آدم در صفا و حوّا در مروه مىبودند تا اينكه آدم را از مفارقت حوّا وحشت عظيم و اندوه بسيار حاصل شد ، و از صفا فرود آمد [ و ] متوجّه مروه شد از شوق به حوّا ، كه بر او سلام كند . و در ميان صفا و مروه وادى بود كه كوه بود ، وقتى كه در بالاى صفا بود حوّا را مىديد ، چون به وادى رسيد از نظر او غايب شد [ هم ] مروه و [ هم ] حوّا ؛ پس در وادى دويد كه مبادا راه را گم كرده باشد ، پس چون از وادى بالا آمد و مروه را ديد دويدن را ترك نمود و به مروه بالا رفت و به حوّا سلام كرد ، پس هر دو رو به جانب كعبه كردند كه آيا پِىهاىِ خانه بلند شده است يا نه ، و از خدا سؤال كردند كه آنها را به مكان خود برگرداند . [ آدم عليه السلام ] تا از مروه پايين آمد و نظر كرده متوجّه صفا شد و بر صفا ايستاد و رو به جانب كعبه كرد و دعا نمود ، پس باز مشتاق شد به حوّا ، و از صفا فرود آمد و متوجّه مروه شد به همان طريق سابق ، تا اينكه سه مرتبه برگشت ، چون به صفا برگشت دعا كرد كه خدا ميان او و زوجهاش حوّا جمع كند ، حوّا نيز چنين دعا كرد ، پس خدا در آن ساعت دعاى هر دو را مستجاب نمود ، و آن وقت ظهر بود ، پس جبرئيل نزد آدم عليه السلام آمد در حالتى كه او بر صفا ايستاده و رو به جانب كعبه نموده دعا مىكرد ، پس جبرئيل گفت : فرود آى يا آدم از صفا و ملحق شو به حوّا . پس آدم عليه السلام از صفا فرود آمد و رفت بسوى مروه مثل آن مرتبههاى
هامش
( 1 ) - الفقيه 2 / 202 بابفضائلالحجّ ضمنح 2138 ؛ بحار 96 / 3 ب 2 ضمنح 3 ؛ امالىصدوق / 549 س 81 ضمنح 22 ؛ الخرائج 2 / 516 فصل فى أعلام رسولاللَّه صلى الله عليه و آله ؛ روضةالواعظين 2 / 360 مجلس فى ذكر فضائل الحجّ ؛ ( و با اندكى تغيير در بسيارى از منابع ديگر ) .