بدترين آبها در روى زمين ، آبست « 1 » كه در برهوت است در بلاد يمن ؛ كه ارواح دشمنان الهى در آنجا وارد مىشوند در شب ، و معذّب مىباشند « 2 » .
و در حديث ديگر فرموده كه : آب زمزم دواست از براى هر دردى كه براى آن بخورند « 3 » . در روايت ديگر [ از امام صادق عليه السلام ] : براى هر مطلبى كه بخواند آن مطلب حاصل شود « 4 » .
و مستحبّ است به حاجّ : همين كه طواف را تمام كرده خواست كه ما بين صفا و مروه سعى نمايد ، از چاه زمزم خودش آب بكشد به [ وسيلهء ] دَلوى « 5 » كه مقابل حجرالاسود مىباشد ( اگر ممكن نباشد ، از دَلوهاى ديگر ) ، و از آن بخورد و بريزد بر سر و بدن ، در حالتى كه استقبالِ « 6 » كعبه كرده باشد ، و در وقت خوردن آب بگويد : اللَّهُمَّ اجْعَلهُ عِلْماً نافَعاً وَ رزقاً واسِعاً وَ شفاءً مِن كلِّ سُقمٍ « 7 » .
وجه تسميه :
اين چاه را زمزم گويند به چند جهت :
اوّل ، به جهت بسيارىِ آبش .
دوّم ، به جهت زمزمه و سخن گفتن جبرئيل در آنجا ، در حالتى كه او ظاهر ساخت آنجا آب ضعيفى براى اسماعيل عليه السلام .
سيُّم ، به جهت « زَم » يعنى جمع كردن هاجر ، آب او را [ در ] زمانى كه جارى شد « 8 » .
هامش
( 1 ) - عبارت متن « آبست » . م .
( 2 ) - كافى 6 / 386 بابفضلماءزمزم ح 3 ؛ وسايل 25 / 260 ب 16 ح 31860 ؛ بحار 96 / 244 ب 45 ح 12 ؛ المحاسن 2 / 573 ب 2 ح 18 .
( 3 ) - كافى 6 / 387 بابفضلماءزمزم ح 5 ؛ وسايل 25 / 260 ب 16 ح 31861 .
( 4 ) - كافى 6 / 386 بابفضلماءزمزم ح 4 ؛ وسايل 25 / 261 ب 16 ح 31862 ؛ طبّالائمّة / 52 فىماءزمزم .
( 5 ) - دَلْوْ : آوند آبكش ، ظرفى كه بدان آب از چاه كشند . لغت نامه .
( 6 ) - استِقبال : روى كردن به . لغت نامه .
( 7 ) - ( با اندكى تغيير و اضافات ) كافى 4 / 430 باباستلامالحجر ح 2 ؛ التهذيب 5 / 144 ب 10 ح 2 ؛ وسايل 13 / 473 ب 2 ح 18239 ؛ مستدرك 9 / 439 ب 2 ح 11284 - 3 ؛ بحار 96 / 244 ب 45 ح 16 .
( 8 ) - بحار 12 / 97 ب 5 ضمنح 6 ؛ بحار 96 / 37 ب 4 ضمنح 15 ؛ تفسيرقمى 1 / 161 ابراهيم و ؛ قصصجزائرى / 123 ف 4 .