در زير ميزاب رحمت ميان ركن شامى و ركن غربى است واقع است ، بنا به حديث معتبرى خانهء اسماعيل عليه السلام بوده از اصل « 1 » ؛ و لكن به روايت ديگر ، چون هاجر را آنجا دفن كرد ، ديوارى بر دور آن كشيد كه قبر مادرش پامال نشود « 2 » . و بعد از هاجر ، خود اسماعيل عليه السلام آنجا مدفون شده « 3 » ؛ و مدفون است آنجا ، نزديك ركن سيُّم دخترهاى باكرهء اسماعيل عليه السلام « 4 » ؛ و آنجا است قبر چند نفر از انبيا عليهم السلام « 5 » ، و اختلاف است در اينكه آيا حجر اسماعيل عليه السلام داخل كعبه بوده است يا نه ؟ مشهور ميان اهل تسنّن آن است كه مقدار شش ذرع از آن داخل بوده است ، كه قريش آن را بيرون كردهاند در وقت بناى كعبه ، و اين را عايشه از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت نموده ؛ و در زايد بر شش ذرع اختلاف كردهاند ، حتّى آنكه بعضى از ايشان به دخول كلّ حِجر [ در خانهء كعبه ] قائل شدهاند ، و شهيد اوّل در دروس ، اين قول را مشهور اماميّه دانسته « 6 » ، و لكن بعضى از علماى متأخّرين تصريح نموده به اينكه هيچ چيز از حِجر داخل كعبه نبوده است ، و از كعبه چيزى داخل حجر نيست ، و همين را حقّ دانستهاند نظر به صحيحهء معوية بن عمّار كه گفت : پرسيدم از ابيعبداللَّه عليه السلام از حِجر ، كه همه از خانه است يا چيزى از خانه در آن هست ؟ فرمود : نه ، و نه به قدر ريزهاى كه از ناخن بگيرند ، و لكن اسماعيل عليه السلام مادر خود را در آنجا دفن نمود ، پس ناخوش داشت كه قبرش پامال شود ، از اين جهت بر آن
هامش
( 1 ) - كافى 4 / 210 بابحجّابراهيم ح 14 ؛ وسايل 13 / 354 ب 30 ح 17930 ؛ بحار 12 / 117 ب 5 ح 54 .
( 2 ) - كافى 4 / 210 بابحجّابراهيم ح 15 ؛ وسايل 13 / 353 ب 30 ح 17928 ؛ مستدرك 9 / 396 ب 21 ح 11164 - 3 ؛ بحار 12 / 117 ب 5 ح 55 ؛ مستطرفات / 562 و منذلكمااستطرفه من نوادر احمد .
( 3 ) - بحار 12 / 112 ب 5 ح 40 ؛ قصصراوندى / 114 ف 3 .
( 4 ) - كافى 4 / 210 باب حجّ ابراهيم ح 16 ؛ وسايل 13 / 354 ب 30 ح 17931 ؛ بحار 12 / 117 ب 5 ح 56 .
( 5 ) - جهت آگاهى ، به بحار 12 / 112 ب 5 ح 40 ؛ قصصراوندى / 114 ف 3 مراجعه شود . م .
( 6 ) - الدروس الشرعيّة 1 / 367 ( واجبات الطّواف ) .