ابن سنان گويد كه : [ حضرت ] رضا عليه السلام فرمود كه : جميع بادها كه در دنيا مىوزد ، آنها بيرون مىآيد از ركن شامى « 1 » . و در روايت ديگر ، عَرْزَمى گويد كه : در حِجر اسماعيل « 2 » ، در زير ميزاب « 3 » رحمت ، خدمت [ حضرت ] صادق عليه السلام نشسته بودم و مردى با يك مرد ديگر مخاصمه مىكرد ، يكى از آنها به ديگرى مىگفت : و اللَّه تو نمىدانى كه از كجا مىوزد بادها ، چون اصرار در سؤال كرد و از آن مرد جوابى نشد ، پس حضرت رو به سائل كرده فرمود : آيا تو مىدانى كه باد از كجا مىوزد ؟ گفت : نمىدانم ، و لكن از مردم ، مختلف و جور بِجور مىشنوم ، عَرزَمى گويد : من از آن حضرت سؤال كردم ، فرمود : بدرستى كه باد محبوس است در زير ركن شامى ، پس زمانى كه خدا بخواهد كه آن باد را فرستد ، بيرون مىآورد او را و مىگرداند او را صبا و يا دبور و يا جنوب و يا شمال . و فرمود : از علامت اين است اينكه مىبينى اين ركن را هميشه حركت كننده و در زمستان و تابستان و در شب و روز « 4 » .
بيان : فرمايش اينكه « باد محبوس است در تحت ركن شامى » ، محتمل است كه كنايه باشد از قيام ملائكه كه موكّل است بر بادها ، در همان ركن در زمان حركت دادن باد ؛ چنانچه اين مضمون در اخبار ديگر وارد شده كه چهار نفر ملك موكّلند به چهار قسم باد ؛ و وقتى كه ارادهء خداوندى بر وزيدن هر كدام از آن بادها شد ، آن ملكها مىآيند بر ركن شامى و آنجا بر بالهاى خود حركت مىدهند و اسماء اين ملكها ، همان اسماء بادها است : صَبا « 5 » و دَبور « 6 » و جنوب و شمال ؛ و شايد كه مراد از « حركت ركن شامى » همان حركت استارِ « 7 » آن ركن باشد دائماً .
هامش
( 1 ) - بحار 54 / 64 تحقيق فى دفع شبهة ح 38 و 96 / 57 ب 5 ح 11 ؛ علل الشرائع 2 / 396 ب 134 ح 1 .
( 2 ) - حجر اسماعيل : گرداگرد كعبه اندرون حطيم از سوى شمال ، مصطبه اى را گويند كه ديوارى بر آن محيط به دور ركن عراقى شامى ، و گويند قبر هاجر مادر اسماعيل بدانجاست . لغت نامه .
( 3 ) - ميزاب : آبريز و ناودان و آبگذر و آبراهه . لغت نامه .
( 4 ) - كافى 8 / 271 ح 401 ؛ بحار 57 / 8 ب 29 ح 7 ؛ علل الشرائع 2 / 448 ب 200 ح 1 ؛ معانى الاخبار / 384 باب نوادر المعانى ح 16 .
( 5 ) - صبا : باد مشرق . لغت نامه .
( 6 ) - دَبور : خلاف صبا ، باد مغرب . لغت نامه .
( 7 ) - استار : پردهها . لغت نامه .