عرض كردم كه : چرا مقام ابراهيم در يسار بيت واقع شده ؟ فرمود : به جهت اينكه براى ابراهيم عليه السلام مقامى هست در روز قيامت ، و به جهت رسولاللَّه صلى الله عليه و آله هم مقامى است ، پس مقام رسولخدا صلى الله عليه و آله در يمين عرش است و مقام ابراهيم عليه السلام در يسار عرش ؛ پس مقام ابراهيم عليه السلام در مقام او است كه در قيامت است ، و عرش خداوند اقبال كننده « 1 » است نه ادبار كننده . . . الحديث « 2 » .
فايدة : بدان كه : محلّ اجابت توبهء آدم عليه السلام نزد حجرالاسود است ؛ و آن مكانى است گرامى و آن را حطيم گويند ، و در تحديدش « 3 » از امام [ رضا عليه السلام ] پرسيدند فرمود : آن عبارتست از ميان حجرالاسود و باب كعبه . و فرمود كه : اگر تو را ميسّر شود ، همهء نمازهاى فريضه و مندوبه را نزد حطيم بخوان كه آن ، بهترين بقعهاىاست بر روى زمين ، و بعد از آن ، نماز در حِجر افضل است « 4 » .
و سبب حطيم ناميده شدن آنجا از چند وجه است :
1 - اينكه مردم براى دعا كردن [ به ] آنجا [ مى روند ] و حَطم « 5 » يكديگر مىكنند به ملاحظهء قبول شدن توبهء آدم عليه السلام در آن مكان .
2 - به جهت اينكه هر كه در آنجا قسم بخورد ، تعجيل مىباشد در عقوبتِ « 6 » آن ، و انحطام « 7 » و انكسار « 8 » بهم مىرساند .
3 - به جهت اينكه ديوارش شكسته و در تعمير ، با بناى بيت مساوى نشده ، و بنا در خارج [ بيت ] مانده .
هامش
( 1 ) - اقبال : روى به چيزى آوردن ، نقيض ادبار . لغت نامه .
( 2 ) - بحار 7 / 339 ب 17 ح 34 و 57 / 10 ب 29 ذيلح 11 ؛ و با اندكى تغيير در : وسايل 13 / 340 ب 22 ح 17897 ؛ بحار 96 / 222 ب 40 ح 16 ؛ عللالشرائع 2 / 428 ب 163 ح 1 .
( 3 ) - تَحديد خانه و زمين : حدودِ آن را تعيين كردن . لغت نامه .
( 4 ) - مستدرك 3 / 422 ب 42 ح 3916 - 1 ؛ بحار 96 / 230 ب 41 ح 4 ؛ فقه الرضا عليه السلام / 222 ب 31 .
( 5 ) - معناى « حَطم » ، توسط مؤلف كتاب در سطرهاى زيرين شرح داده شده است . م .
( 6 ) - عُقوبَت : شنكنج و عذاب و جزاى كار بد و گناه . لغت نامه .
( 7 ) - انحِطام : شكسته گرديدن ، شكسته شدن . لغت نامه .
( 8 ) - انكِسار : شكسته شدن ، شكستگى . لغت نامه .