نخز
(
naxoz
) ا . پ . نخست و اول و ابتدا .
نخزار
(
noxz r
) و
نخزان
(
noxz n
) ا . پ . بز و بزغاله و نخراس .
نخزة
(
noxzat
) ا . ع . سيخ و نيش .
و سوراخ .
نخزين
(
naxozin
) ص . پ .
نخستين و اولين .
نخس
(
naxs
) ا . پ . پژمردگى از رنج و اندوه و باختگى رنك و لاغرى و ضعيفى .
نخس
(
naxs
) م . ع . نخس الدابة نخسا ( از باب فتح و نصر ) :
درخست سرين و يا پهلوى آن ستور را به چوب و مانند آن و سيخ زد بر آن ستور . و نخسوه : طرد كردند آن را در حالى كه مىخستند و سيخ مىزدند شتران را . و نخسه بالرجل : بپاى بركند آن را . و نخس البكرة نخسا ( از باب فتح ) : چوب گذاشت در سوراخ بكره تا تنك گردد . و نخس لحمه ( مجهولا ) : كم گرديد گوشت وى .
نخسة
(
nexsat
) م . ع . هو ابن نخسة : او پسر زناست .
نخست
(
naxast
) پ . كلمهء نفى يعنى جراحت و ريش نكرد .
نخست
(
noxost
) ا - ص . پ .
ابتدا و آغاز و اصل و اول و اولين .
نخستزاد
(
noxost - z d
) و
نخستزاده
(
noxost - z de
) ا . پ .
فرزند اول و نخرى .
نخستزادى
(
noxost - z di
) ا . پ . اكبريت اولاد .
نخستگى
(
noxostagi
) ا . پ .
اوليت و تقدم . و ميوهء نوبر .
نخستن
(
noxosten
) و
نخستين
(
noxostin
) ص . پ . اولين .
نخستينانداز
(
noxostin - and z
) ص . پ . آنكه از نو چيزى بيرون آورد .
و آنكه بىانديشه سخن گويد .
نخش
(
naxc
) ا . ع . پارهاى از مال .
نخش
(
naxc
) م . ع . نخشه نخشا ( از باب نصر ) : برانگيخت آن را .
و نخش الدابة : سخت راند آن ستور را .
و نخش الشئ : جنبانيد آن چيز را و حركت داد . و نخش فلانا : رنجانيد فلان را و اذيت كرد . و نخش الشئ : پوست باز كرد از آن چيز و خراشانيد آن را . و نخش فلان ( مجهولا ) : لاغر گرديد فلان . و نيز نخش : برگزيده و خلاصه چيزى را گرفتن .
نخش
(
naxac
) م . ع . نخش نخشا ( از باب سمع ) : كهنه و پوسيده گرديد پايين آن .
نخشب
(
naxcab
) ا . پ . نام شهرى در تركستان كه بتركى قرشى گويند و شخصى مسمى بحكيم بن عطا و معروف بمقنع از چاهى كه در حوالى آن شهر بود در مدت دو ماه بسحر و شعبده ماهى برآورد كه قريب چهار فرسخ روشنايى مىداد .
نخشبى
(
naxcabi
) ص . پ .
منسوب بنخشب .
نخشه
(
naxce
) ا . پ . حجت و برهان و دليل و استدلال .
نخشيدن
(
naxcidan
) ف م . پ .
شكستن سر و شكافتن كاسهء سر .
نخص
(
naxs
) م . ع . نخص الرجل نخصا و نخوصا ( از باب نصر و فتح ) : لاغر گرديد آن مرد و آنجوغ گرديد پوست آن مرد . و نخصه الكبر نخصا ( از باب فتح ) : لاغر كرد آن را پيرى و آنجوغ گرفت پوست آن از پيرى .
نخص
(
naxas
) م . ع . نخص لحمه نخصا ( از باب سمع ) : رفت گوشت آن و لاغر گرديد .
نخط
(
naxt
) م . ع . نخط من انفه المخاط نخطا ( از باب فتح ) :
انداخت آب بينى و برافشاند . و نخط الى القوم : ناگاه برآمد بر آن قوم .
نخط
(
naxt
) و (
noxt
) ا . ع .
مردم . يق : ما ادرى اى النخط هو .
و كذلك : اى النخط هو .
نخط
(
noxot
) ا . ع . نخاع و حرام مغز . و آبى كه در زهدان باشد .
نخط
(
noxot
) ا . ع . كسانى كه با نيزه از روى شجاعت و بطالت بازى مىكنند .
نخع
(
nax '
) م . ع . نخع لى بحقى نخعا ( از باب فتح ) : گرويد حق مرا و اقرار كرد . و نخع الشاة : باز كرد پوست گوسپند را و كارد بر حلق وى زد تا خون دل آن بر آيد . و نخع الذبيحة : كارد را بنخاع ذبيحه رسانيد . و نخع زيدا الود و النصيحة : خالص كرد دوستى و نصيحت را با زيد . و نيز نخع : آب بينى انداختن .
نخع
(
naxa '
) م . ع . نخع العود نخعا ( از باب سمع ) : روان شد آب در چوب و درآمد در آن .
نخع
(
naxa '
) ا . ع . نام قبيلهاى از تازيان يمن .
نخع
(
noxo '
) ع . ج . نخاع (
nax '
) و (
nex '
) و (
nox '
) .
نخعى
(
naxa'i
) ص . پ . منسوب بقبيله نخع .
نخف
(
naxf
) م . ع . نخف العنز