تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3636

مساهمون:

ص٣٦٣٦
شرع . و ظالم و ستمگر . و زيان و دروغ و كذب . و ناراستى و بىعدالتى . و عمل ناحق : ظلم و تعدى و زبردستى .

ناحق‌شناس

(
n - haq - cen s
) ص . پ . ناسپاس و بىوفا و نمك به حرام و بىداد .

ناحل

(
n hel
) ص . ع . لاغر شده از بيمارى و يا از سفر . ج : ناحلون . و جمل ناحل : شتر لاغر . و سيف ناحل : شمشيرى كه تيغه آن از بسيارى كار كردن باريك شده باشد . ج : نواحل .

ناحلات

(
n hel t
) ع . ج . ناحلة .

ناحلة

(
n helat
) ص . ع . مؤنث ناحل : لاغر شده از بيمارى و يا از سفر . ج : ناحلات .

ناحلون

(
n heluna
) ع . ج . ناحل .

ناحى

(
n hi
) ص . ع . خميده و مايل شده . و رجل ناح : مرد نحوى . ج : نحاة .

ناحية

(
n heyat
) ا . ع . كرانه . ج : نواحى .

ناحيت

(
naheyat
)

ناحيه

(
n hiye
) ا . پ . مأخوذ از تازى - ولايت و كشور و چكله و محال و ديار و بقعه و طرف و كرانه و كنار و ساحل و زيس .

ناخ

(
n x
) ا . پ . ناف .

ناخاست

(
n - x st
) ص . پ . عاجز و ناتوان در برخاستن و بلند شدن و زمين‌گير .

ناخاسته

(
n - x ste
) ص . پ . فطير و خميرور نيامده و تخمير ناشده .

ناخدا

(
n - xod
) ص . پ . بىدين و ملحد و دهرى .

ناخدا

(
n - xod
) ا . پ . خداوند كشتى و جهاز و ملاح و فرمانده كشتى و كشتيبان و ناخفراه .

ناخدا ترس

(
n - xod - tars
) ص . پ . كسى كه از خدا نمىترسد .

ناخذا

(
n xoz
) و

ناخذاة

(
n xoz t
) و

ناخذاه

(
n xoz h
) و

ناخذاى

(
n xoz y
) ا . ع . مأخوذ از فارسى - ناخدا و خداوند كشتى و جهاز . ج : نواخذ .

ناخر

(
n xer
) ا - ص . ع . كهنه و پوسيده ريز ريز شده . و استخوان ميان كاواك كه بوزيدن باد آواز از وى برآيد . و نيز ناخر : خوك حمله‌كننده . ج : نخر . و ما بالدار ناخر : نيست در خانه كسى .

ناخرة

(
n xerat
) ا - ص . ع . مؤنث ناخر .

ناخردمند

(
n - xarad - mand
) ص . پ . نادان و بىعقل .

ناخس

(
n xes
) ص . ع . آنكه سيخ مىزند بر سرين و يا پهلوى ستور تا آن را براند . ج : ناخسون . و باصطلاح طب : دردى كه صاحبش پندارد سوزن مىخلانند .

ناخس

(
n xes
) ا . ع . كفتگى بغل شتر . و جرب و گرى شتر و گرى در بن دنب شتر و بز كوهى جوان . و دائرة الناخس : دايره‌اى در زير هر دو ران اسب .

ناخسته

(
n - xeste
) ا . پ . ريسمان باريك .

ناخشنود

(
n - xocund
) ص . پ . ناراضى .

ناخشنودى

(
n - xocnudi
) ا . پ . عدم رضائيت و ناپسندى .

ناخص

(
n xes
) ص . ع . عجوز ناخص : گنده پير لاغر ترنجيده پوست از پيرى .

ناخع

(
n xe '
) ص . ع . دانا و عالم .

ناخفته

(
n - xofte
) ص پ . بسته و فسرده ناشده .

ناخفراه

(
n - xafr h
) ا . پ . ملاح و كشتيبان .

ناخل

(
n xel
) ص . ع . آنكه مىبيزد . و ناخل الصدر : ناصح و نصيحت كننده .

ناخلف

(
n - xalaf
) ص . پ . فرومايهء بدنژاد و بدسرشت و بدكار و بد عمل و ناكس و شرير و بدذات .

ناخم

(
n xem
) ص . ع . رجل ناخم : مرد داناى در تغنى و سرود در قمار و بازى .

ناخن

(
n xon
) ا . پ . جزء قرنى كه مىپوشاند طرف فوقانى انتهاى انگشتان را و بتازى ظفر گويند . و نيز ناخن سمب ستور و چنگل حيوانات درنده و طيور . و ثاخن آفتاب : آتش و ناخن معشوق . و ناخن بدندان : افسوس و حسرت و حيرت . و متاسف و حيران و مغموم و مهموم . و ناخن بند كردن ستور : سر سم رفتن . و ناخن بويا و يا ناخن پريان و يا ناخن خوش و يا ناخن ديو : نوعى از صدف بسيار خوش‌بوى كه بتازى اظفار الطيب گويند . و ناخن خامه : نوك قلم . و ناخن روز : آفتاب عالمتاب . و ناخن بر دل زدن : تصرف در مزاج كسى كردن . و ناخن چيدن و يا ناخن تراشيدن و يا ناخن گرفتن : از بن انگشتان ناخن برآمده را گرفتن . و ناخن زدن : برانگيزانيدن و جنك انداختن ميان دو كس .

ناخنان

(
n xon n
) ا . پ . سختى و صلابتى كه در پوست پديد آيد .