ماهيت
(
m hiyyat
) ا . پ .
- مأخوذ از تازى - حقيقت و طبيعت و نهاد و ذات . و جوهر . و قيمت و ارزش . و فضيلت .
و معنويت . و چگونگى و كيفيت .
ماهى تاوه
(
m hi - t ve
) و
ماهى توه
(
m hi - tave
) ا . پ . تاوهء پهنى كه در آن ماهى برشته مىكنند .
ماهيچه
(
mahi - ce
) ا . پ . پارچهء گوشت گرد و درازى مانا بماهى . و عضله و ماهچه . و خميرى كه بباريكى ريسمان مالند و از آن آشى پزند كه آش ماهيچه مىگويند .
ماهيچين
(
m hi - cin
) ا . پ .
اكول و حريص در خوردن . و جنگ و كارزار .
ماهىخوار
(
m hi - x r
) ا . پ .
نام مرغى كه ماهى صيد مىكند و بوتيمار و كلنگ نيز گويند .
ماهىخورد
(
m hi - xord
) ا . پ .
قسمى از ماهى .
ماهىدان
(
m hi - d n
) ا . پ .
حوض و آبگير . و برج حوت .
ماهىدانه
(
m hi - d ne
) ا . پ .
ماهودانه و حب الملوك .
ماهى دندان
(
m hi - dand n
) ا . پ . دندان قسمى از ماهى كه از آن قبضهء كارد و شمشير سازند .
ماهى ربيان
(
m hi - raby n
) ا .
پ . ملخ دريائى كه بتازى جراد البحر گويند .
ماهىريز
(
m hi - riz
) و
ماهى ريزه
(
m hi - rize
) ا . پ . نوعى از ماهى خرد كه آن را از درياى آتلانتيك و يا از درياى مديترانه مىگيرند و در روغن زيتون حفظ كرده مىخورند .
ماهيز
(
m hiz
) ا . پ . يك قسم گياهى كه در جادهها و در اراضى غير مزروع مىرويد .
ماهيزاد
(
m hi - z d
) ا . پ .
تخم ماهى .
ماهى زرين
(
m hi - zarin
) ا . پ . سقنقور و حيوانى شبيه به سقنفور كه در ريگ زيست مىكند و در نواحى بغداد و سند يافت مىگردد .
ماهى زهره
(
m hi - zahre
) ا . پ . بار گياهى سمى كه در مست كردن ماهيهاى رودخانه به كار مىبرند و در طب نيز استعمال مىگردد .
ماهى سپهر
(
m hi - sepehr
) ا . پ . برج حوت .
ماهى سيم
(
m hi - sim
) و
ماهى شيم
(
m hi - cim
) ا . پ . قسمى از ارهماهى خرد و كوچك .
ماهى فروش
(
m hi - faruc
) ا . پ . آنكه شغل وى فروختن ماهى مىباشد .
ماهى گرد
(
m hi - gerd
) ا . پ .
ماهى سيم .
ماهى گول
(
m hi - gul
) ا . پ .
ماهى خانگى كه در حوضهاى خانه زندگى مىكند .
ماهىگير
(
m hi - gir
) ا . پ .
صياد ماهى . و سگ آبى .
ماهى مار
(
m hi - m r
) ا . پ .
قسمى از ماهى به شكل مار .
ماهى مراتب
(
m hi - mar teb
) ا . پ . يك قسم درجه و رتبهء افتخارى كه بشاهزادگان و نجباى هند داده مىشود و عبارت از نشانى است به شكل ماهى .
ماهينه
(
m hine
) ا . پ .
ماهيانه .
ماى
(
m y
) ا . پ . هر جانور خزندهاى مانند مار و زلو و انواع كرمها . و نام يكى از رايان هند . و نام شهرى بوده در هندوستان محل ساحران و جادوان . و نيز مادر و والده را گويند .
ماى
(
m y
) پ . كلمهء فعل يعنى ميا كه نهى از آمدن باشد .
مأى
(
m y
) م . ع . ماى فيه مأيا :
از باب فتح مبالغه كرد در آن و افزونى نمود و تعمق كرد در آن و بغور نگريست . و مأى الشجر : شكوفه برآورد آن درخت . و يا برگ برآورد . و ماى بينهم : افساد كرد ميان آنها و تباهى انداخت . و ماى القوم :
داخل شد در آن گروه تا عدد آنها درست يكصد گردد . و ماى الجلد و السقا . كشيد پوست و خيك را تا فراخ گردد .
ماى
(
me
) ع . ج . مائة .
مايان
(
m y n
) پ . ج . ما . يعنى ماها .
مأئة
(
m at
) ا . ع . يكصد . ج : مئات .
و مئون . و مئون . و مائين و ماى . و گاهى بطور صفت استعمال مىشود . مانند : مررت برجل مأته ابله : يعنى گذشتم بر مردى كه شتران وى صد نفر بودند . و ابن المائة :
مرد صد ساله .
مائت
(
m 'et
) ص . ع . ميرنده و ميت . ج : اموات و موتى . و در مبالغه گويند :
موت مائت : مرگ سخت .
مائتان
(
me'at ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه : دو صد و دويست .
ما يتحلل
(
m - yatahallal
) پ .
كلمهء فعل - ماخوذ از تازى - هر چيز كه گداخته مىشود و تحليل مىرود . و هضم مىشود . و هر چيز قابل هضم و تحليل و گداختگى .
مائج
(
m 'ej
) ص . ع . هر چيزى كه موج از دريا بيرون اندازد . و طوفانى .
مائح
(
m 'eh
) ص . ع . آنكه در تك چاه شود تا دول را آب كند . ج :
ماحة .