تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3267

مساهمون:

ص٣٢٦٧
از ستور و كشتى - ج : مراكب ، و يوم المركب : روزى كه خليفه با زينت و خدم و حشم و عساكر سوار مىشود . الحديث : اقبل ابو محمد عليه السلام من دار العامة يوم المركب .

مركب

(
markab
) م . ج . ركب ركبا و ركوبا و مركبا . ر . ركب .

مركب

(
markab
) ا . پ . مأخوذ از تازى - اسب و شتر و گردون و كشتى و هر چيز كه بر آن سوار شوند . و مركب جم : باد . و مركب جمام : اسبى كه به تندى و شتاب جو مىخورد .

مركب

(
morakkab
) ص . ع . هر چيز قرار گرفتهء بعض آن بر بعضى . و هر چيز در نشاندهء در چيز ديگر مانند نگين در انگشترى و پيكان در تير .

مركب

(
morakkab
) ا . ع . اصل و منبت چيزى . يق : فلان كريم المركب . و موضع تركيب و كسى كه اسب را بر نصف غنيمت عاريت گيرد .

مركب

(
morakkab
) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - تركيب شده و آميخته شده و مخلوط شده . و حيوانى كه نسل آن آميخته باشد . و سياهى دوات و زكاب و زگالاب و زگاله و شورم كه بدان كتابت كند و چيزى نويسند . و جهل مركب : نادانى كلان و فاحش .

مركب

(
morakkeb
) ص . ع . آنكه بعض چيزى را بر بعضى قرار مىدهند . و آنكه چيزى را در چيز ديگر مىنشاند مانند پيكان در تير و نگين در انگشترى .

مركبات

(
morakkab t
) ا . پ . مأخوذ از تازى - هر چيزى كه از چند چيز تركيب شده باشد ضد مفردات . و نيز هر درختى كه از جنس نارنج و ليمو و جز آن باشد . و ميوهء اين درختها .

مركز

(
markaz
) و (
markez
) ا . ع . ميان دايره . و جاى باش مردم . و جائى كه لشكريان را قيام لازم باشد . ج : مراكز .

مركز

(
markaz
) ا . پ . مأخوذ از تازى - ميان و ميانگين و وسط هر چيزى . و مركز دايره : و ندسار يعنى آن نقطه از دايره كه بعد همهء نقاط محيط آن دايره نسبت بوى مساوى باشد . و مركز خورشيد : آسمان چهارم . و عالم و دنيا .

مركز راين

(
markaz - r yan
) ا . پ . به لغت زند و پازند : آن مقدارى از گناه كه جزاى مرتكب آن كشتن باشد .

مركزنورد

(
markaz - navard
) ص . پ . گردش‌كنندهء بر دور مركز .

مركزوار

(
markaz - v r
) ص . پ . مانند مركز .

مركزى

(
markazi
) ص . پ . منسوب بمركز .

مركض

(
merkaz
) ا . ع . فروزينه .

مركضته

(
merkazat
) ا . ع . بازوى كمان . و اسبى كه به پاهاى خود زمين را بكند .

مركضتان

(
merkazat ne
) ا . ع . به صيغهء تثنيه : دو بازوى كمان .

مركل

(
markal
) ا . ع . راه و طريق . و پهلوى ستور كه در راندن و تاختن مهميز و پاشنهء پا بدان برخورد كند . ج : مراكل .

مركل

(
merkal
) ا . ع . پاى .

مركلان

(
markal ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو پهلوى اسب كه در سوارى پاشنهء پا بدان برخورد كند .

مركلة

(
morakkalat
) ص . ع . ارض مركلة : زمين كوفته شدهء به سمهاى اسبان .

مركن

(
merkan
) ا . ع . لگن و تغار بزرگ كه در وى جامه شويند .

مركن

(
morakkan
) ا - ص . ع . پستان بزرگ . و بزرگ پستان .

مركنة

(
morakannat
) ص . ع . ناقة مركنة الضرع : ماده شتر دراز پستان .

مركو

(
markovv
) ا . ع . حوض بزرك و جرموز كوچك .

مركوب

(
markub
) ا - ص . ع . سوارى كرده شده و مركب . و نام موضعى .

مركوب

(
markub
) ا . پ . مأخوذ از تازى - اسب سوارى و هر حيوانى كه بر آن سوار شوند . و ستور . و گردون . و راه كه بر آن سفر مىكنند .

مركوز

(
markuz
) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - ثابت و مستحكم و برقرار و استوار . و نشانده شده و نهاده شده و نصب شده . و پوشيده شده . و دفن شده و دريافت شده و درك شده . و ميل و خواهش و مراد . و مركوز خاطر يا مركوز ذهن : نشانده شدهء در خاطر يا ذهن و دريافت شده و حفظ شده و به ياد مانده .

مركوض

(
markuz
) ص . ع . فرس مركوض : اسب دوانيده شده .

مركوك

(
markuk
) ص . ع . سقاء مركوك : مشك به نيكوئى آراسته شده و اصلاح يافته .

مركوم

(
markum
) ص . ع . برهم نشانده . و فراهم آمده و جمع شده . قوله تعالى :
سَحابٌ مَرْكُومٌ
: ابر برهم نشسته .

مرگ

(
marg
) ا . پ . فناى حيوة . و نيست شدگى زندگانى و موت و وفات . و اجل . و مرگ طبيعى : اجل طبيعى . و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3267 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )