زينت كلام استعمال مىشود مانند مرا و را و مر تو را و مر رستم را گفتم يعنى او را و تو را و رستم را گفتم . و گاه افادهء معنى حصر كند مانند مر او را رسد كبرياء و منى يعنى ديگرى را نمىرسد .
مر
(
mar
) ا . پ . پيمانه و اندازه .
و شماره و حساب . و شمار و تعداد . و نيز اين كلمه را در سهولت حساب استعمال مىكنند يعنى هر عقدى از اعداد را يك مر مىگويند مثلا ده و صد و هزار و ده هزار و جز آن فرضأ چون شمارهء عدد به صد رسد مىگويد يك مرو آن را كار مىگذارد و چون به دويست رسد مىگريد دو مرو همچنين و پس از اتمام حساب مرها را جمع كرده و حساب را معين مىكند و در بيشتر ممالك ايران عدد مر پنجاه است و نيز كلمهء مر بمعنى بسيار و بىاستعمال مىشود .
مر
(
mer
) ا . پ . دوست و يار .
مر
(
marr
) ا . پ . مأخوذ از تازى - مرور و گذر و شمار .
مر
(
marr
) ا . ع . رسن و كلند و بيل و دستهء بيل . و دفعه و بار و مرور . و مر الدهور :
روزگار گذشته . و على مر الدهور :
همواره و هميشه . و جئته مرا او مرين :
آمدم او را يك بار يا دو بار .
مر
(
marr
) ا . ع . ج . مرة .
مر
(
marr
) م . ع . مر مرا و مرورا ( از باب نصر ) : رفت و گذشت . و مره و به و عليه : گذشت بر وى و هميشگى كرد بر آن .
قوله تعالى :
حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفاً فَمَرَّتْ بِهِ
اى استمرت . و مررت بالمرة مرا و مرة ( مجهولا ) : صفرا غالب آمد بر من .
و مر بعيره : برسن بست شتر خود را و مره :
تلغ گردانيد آن را و بر زمين گسترد .
مر
(
morr
) ا . ع . تلخ ضد شرين .
و نام داروئى . ج : امرار .
مر
(
morr
) ا . ع . ج . مرة .
مرء
(
mar'a
) م . ع . مرء مرء (
mar'an
) ( از باب نصر ) : خورد و جماع كرد .
مرء
(
mar '
) و (
mer '
) و (
mor '
) ا . ع . مرد . و نوع انسانى . و گرك . ج :
مرؤن .
مرء
(
mara '
) م . ع . مرئ مرء (
mare'a - mara'an
) ( از باب سمع ) : بزن مانست در هيئت و شكل و يا در كلام . و مرئ الطعام : خوشگوار يافت طعام را .
مرا
(
ma - r
) پ . كلمهء مركب از من و از را . يعنى من را .
مرا
(
mer '
) ا پ . دوستى و يارى .
و آفتاب . و جهان و عالم . و جرعههاى مساوى .
مراء
(
mer '
) م . ع . ماراه مماراة و مراء : پيكار نمود و جنك كرد با وى و جدال نمود .
مراءاة
(
mor ' t
) م . ع . رأيته مراءاة و رياء . ر . رياء .
مراءة
(
mar 'at
) م . ع . مروء الطعام مراءة ( از باب كرم و سمع و فتح ) :
گوارا شد طعام . و هنانى و مرانى :
گوارا شد مرا . و مرءت الارض مراءة ( از باب كرم ) : خوش هوا گرديد آن زمين .
مرأب
(
mer'ab
) ص . ع . كسى كه چيز شكسته را اصلاح مىكند و شكستهبندى مىنمايد .
مرابأة
(
mor ba'at
) رابأته مرابأة و رباء : پرهيز كردم از وى و ترسيدم از وى . و نگريستم آن را . و نگاهداشت و نگاهبانى آن كردم .
مراباة
(
mor b t
) م . ع . رابيته مراباة : مدارا كردم با او .
مرابح
(
mar beh
) ا . پ . مأخوذ از تازى - سودها و فايدهها و نفعها .
مرابحة
(
mor bahat
) م . ع .
رابحته على سلعته مرابحة : سود دادم او را بر متاع وى . و نيز مرابحة : بر سود فروختن چيزى .
مرابحه
(
mor behe
) ا . پ . مأخوذ از تازى - فروش چيزى با سود و منفعت .
مرابض
(
mar bez
) ع . ج . مريض (
marbaz
) و (
marbez
) .
مرابط
(
mar bet
) ع . ج . مربط (
marbat
) و (
marbet
) .
مرابط
(
mor bet
) ص . ع . آرام و آسوده و راحت . و ملازم و مواظب در حدود دشمن . و مستعد و مهيا .
مرابطة
(
mor batat
) ا . ع .
رابطه مرابطة و رباطأ : مواظبت كرد بر آن . و رابط ثغر العدو : ملازم شد حدود دشمن را . ر . رباط .
مرابطين
(
mor betin
) ا . ع . نام سلسلهاى از تازيان كه در افريقا و اسپانيول سلطنت كردند .
مرابعة
(
mor ba'at
) م . ع . رابع مرابعة و رباعا : بهار مزد كرد مانند مصايفة كه تابستان مزد كردن باشد . و نيز مرابعة : دو كس دست يكديگر را گرفته تنگبار بر شتر نهادن چون مربعة نباشد .
مرابيع
(
mar bi
) ع . ج . مرباع .
و ج . مربع .
مرآة
(
mar ' t
) ا . ع . سزاوار .
يقال : هو مرآة بكذا : او سزاوار به اين است .
و ديدار و منظر . يق : امراة حسنة المرآة و رجل حسن المرآة . المثل : تخبر عن مجهوله مرآته يعنى دلالت مىكند ظاهر وى بر باطنش .
مرآة
(
mer ' t
) ا . ع . آئينه . ج : مرائى