تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3234

مساهمون:

ص٣٢٣٤
كنندهء كارد . ر . اذلاق .

مذلق

(
mozallaq
) ا . ع . شير آب آميخته . و ابن المذلق : نام مردى از عبد شمس كه نه خود او و نه پدرش و نه اجدادش جاىباش شب نداشتند . و منه قولهم : افلس من ابن المذلق .

مذلق

(
mozalleq
) ص . ع . آنكه تيز مىكند كارد و جز آن را . و آنكه آماده مىكند و حاضر مىسازد زبان‌آور در سخن‌ورى را .

مذلل

(
mozallal
) ص . ع . رام و مطيع . و خرمابنى كه خوشه‌ها را بر شاخ آن گذاشته باشند . و درختى كه بار آن دست‌رس باشد و به آسانى بدست آيد .

مذلل

(
mozallel
) ص . ع . خوار كننده و حقيركننده . و آنكه خوشه‌هاى خرما را بر خرمابن باقى مىگذارد .

مذللة

(
mozallalat
) ص . ع . مؤنث مذلل يق : نخلة مذللة .

مذلول

(
mazlul
) ص . ع . خوار و فروتن . و رام و مطيع .

مذلى

(
mezl
) ص . ع . رجال مذلى : مردان تفته درون و بىآرام .

مذم

(
mezamm
) و (
mozemm
) ص . ع . رجل مذم : مرد بىحركت كه جنبش نتواند . و كذلك : رجل مذم .

مذم

(
mozemm
) ص . ع . كسى كه فرومايه و خوار و سفله و پست و حقير و دون باشد . و معيوب و زيان رسيده . و تباه و فاسد . و بىقدر و بىاعتبار . و نكوهيده .

مذماة

(
mozm t
) ا . ع . شكار به تير افكنده .

مذماذ

(
mazm z
) ا . ع . بانك‌كننده و فريادكننده .

مذمة

(
mazammat
) م . ع . ذم ذما و مذمة . ر . ذم .

مذمة

(
mazammat
) ا . ع . نكوهش خلاف محمدة . يق : البخل ممذة . و حرمت و آبرو . و زفتى . و رجل ذو مذمة : مرد گران بر مردم . ج : مذام .

مذمة

(
mazammat
) و (
m zem -
) (
mat
) ا . ع . قضى مذمته يعنى نيكوئى كن به آن تا نكوهش نكند . و اخذتنى منه مذمة : گرفت مرا رقت و مهربانى و ننك از ترك حرمت . و اذهب مذمتهم بشئ : ببر نكوهش ايشان را به چيزى يعنى بده ايشان را چيزى كه از براى ايشان زمام و حرمت است . و كذلك : المذمة فى الكل .

مذمة

(
mazemmat
) ا . ع . اندوه و شرمسارى از اهمال در حقى . و ما يذهب عنى مذمة الرضاع اى ذمامه حتى اكون قداديته كاملا .

مذمت

(
mazammat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - نكوهش و سرزنش و بدگوئى .

مذمذة

(
mazmazat
) م . ع . مذمذ الرجل مذمذة : دروغ گفت آن مرد .

مذمذى

(
mazmaziyy
) ا . ع . زيرك خوش طبع و ظريف .

مذمر

(
mozammar
) ا . ع . پس سر و گردن . و كتف تا بن گوش . و چون كار سخت شده گويند : بلغ المزمر .

مذمر

(
mozammer
) ا . ع . آنكه دست خود را در فرج شتر آبستن كند تا بداند كه بچهء وى نر است و يا ماده . و آنكه كمك مىكند در زادن شتر .

مذمم

(
mozammam
) ص . ع . رجل مدمم : مرد بسيار نكوهيده .

مذموم

(
mazmum
) ص . ع . نكوهيده .

مذموم

(
mazmum
) ص . پ . مأخوذ از تازى - نكوهيده و محقر و تحقير شده و خوار و پست و فرومايه . و ملامت‌پذير .

مذميذ

(
mezmiz
) ص . ع . رجل مذميذ : مرد سخت دروغ‌گوى .

مذنب

(
meznab
) ا . ع . كفگير و كفليز . و آب راههء بسوى زمين . و آب راههء در پستى و نهرى كه از مرغزار بجانب ديگر رود . ج : مذانب .

مذنب

(
mozneb
) ص . ع . گناهكار و خطاكار .

مذنب

(
mozanneb
) ا . ع . ماده شترى كه از سختى درد زه دمب خود را دراز كند .

مذنب

(
mozanneb
) ص . ع . غورهء خرماى نيم رس كه از دنباله رسيدن آغاز كند . و آنكه از طرف دمب پيش مىآيد .

مذنبة

(
moznebat
) ص . ع . مؤنث مذنب : زن گناهكار .

مذنبة

(
mozannebat
) ص . ع . بسرة مذنبة : غورهء خرمائى كه از دنباله رسيدن آغاز كند .

مذنك

(
mazang
) ا . پ . مدنك و كليد چوبين . و دندانهء كليد . و پرهء قفل . و چوب كنده‌اى كه در پس در اندازند تا كشوده نشود .

مذؤب

(
maz'ub
) ص . ع . رجل مذؤب : مردى كه در گوسپندان وى گرك افتاده باشد . و بزدون مذؤب : يا بوى گرفتار بيمارى ذئبة .

مذوب

(
mezvab
) ا . ع . ظرفى كه در آن چيزى مىگذارند . و چمچه . ج : مذاوب .

مذوب

(
mozavvab
) ص . ع . گداخته شده و آب شده .

مذوب

(
mozavveb
) ص . ع . آنكه ذوابه و چتر و گيسو براى كودك مىسازد و آن را مىآرايد و زينت مىكند .

مذوبة

(
mezvabat
) ا . ع . چمچه