تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3179

مساهمون:

ص٣١٧٩
و ديوان عدالت .

محكمى

(
mohkami
) ا - پ - مأخوذ از تازى - استوارى و سختى و سفتى و و بستگى .

محكوك

(
mahkuk
) ص . ع . سوده شده و خراشيده شده .

محكوك

(
mahkuk
) ص . پ . مأخوذ از تازى - حك شده و محو شده و تراشيده شده .

محكوم

(
mahkum
) ص . ع . حكم كرده شده و فرموده شده .

محكوم

(
mahkum
) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - فرموده شده و امر كرده شده . و فرموده . و مأمور و مجبور و فرمان داده شده . و تعيين شدهء با كمال قدرت . و مطيع و فرمانبردار و در زير فرمان و در تحت حكم و خدمتگار .

محكومة

(
mahkumat
) ص . ع . فرس محكومة : اسب لگام كرده شده و دهنه زده شده .

محكى

(
mohkiyy
) ص . ع . بيان شده و گفته شده و باز گفته شده و نقل شده . و نوشته شده . و محكى عنه : نقل شدهء از او .

محل

(
mahl
) ا . ع . مكر و بدى و فريب . و گرد و غبار . و خشك‌سال . و ايستادگى باران و سختى و تنگى . ج : محول .

محل

(
mahl
) ص . ع . رجل محل : مرد بىخير و بيفايده . و ارض محل : زمين قحط زسيده .

محل

(
mahl
) م . ع . محلت الارض محلا ( از باب كرم ) : خشكسالى رسيد آن زمين را و قحط زده شد و گرفتار قحطى گرديد . و محل به محلا و محالا ( از باب نصر و سمع و كرم ) : سعايت از وى كرد نزد سلطان و رنج داد او را بسعايت .

محل

(
mahel
) ا . ع . آنكه رانده شود و طرد كرده شود چندان كه مانده گردد .

محل

(
mohol
) ع . ج . محال . و ج . ج . محالة .

محل

(
mahall
) ا . ع . جاى فرود آمدن .

محل

(
mahall
) م . ع . حل حلا و حلولا و حللا و محلا . و . حل .

محل

(
mahal
) و (
mahall
) ا . پ . مأخوذ از تازى - جائى كه در آن توقف مىكنند و سكنا مىنمايند . و بنا و عمارت و كوشك و خانه و حولى . و مسكن و منزل و جاى و مقام و جايگاه و موضع و موقف . و توقير و احترام . و محال و محله . و جانب و توقف و وقت و هنگام و فصل و موقع . و فرصت . و سزاوار و لايق و مستحق . و غير محل : غير سزاوار و غير مستحق . و محل نگذاشتن : بىاعتنائى كردن و توقير و احترام نكردن .

محل

(
mahell
) ا . ع . جاى كشتن قربانى . و هدى و زمان آن . و محل الدين : مهلت وام و دين .

محل

(
mahell
) م . ع . حل حقى عليه محلا ( از باب ضرب ) : واجب شد حق من بر وى .

محل

(
mohell
) ص . ع . از حرم بيرون آمده . و شاة محل : گوسپندى كه چون گياه بهار خورد شير فرو آورده . و رجل محل : مرد شكنندهء حرمت حرام . و مردى كه هيچ عهد بر خود ندارد . و مردى كه ماه حرام و يا حرم را حرمت ننهد . و نيز محل : حلال كننده .

محلا

(
mohall
) ا . پ . قطعهء كوچكى از گوشت كباب شده كه بر آن آب ليمو افشانده باشند . و بادنجان بريان كرده . مخلا .

محلاء

(
mehl '
) ا . ع . ابزارى آهنين كه بدان موى تراشند و يا پوست بر كنند .

محلاب

(
mehl b
) ا . ع . شير دوشه .

محلأة

(
mehla'at
) ا . ع . ابزارى كه بدان سرمه در چشم مىكشند . و ابزارى آهنين كه بدان موى و چرك از روى اديم دور كنند .

محلات

(
mahall t
) ا . پ . نام ولايت كوچكى از توابع اصفهان كه داراى چشمهء آب گرم گوگردى مىباشد و هوى آنجا به خوبى ممتاز است .

محلات

(
mahall t
) ا . پ . مأخوذ از تازى - محله‌هاى شهر و جز آن .

محلات

(
mahall t
) ع . ج . محلة .

محلات

(
mohell t
) ا . ع . ديك . و دستاس . و دول و مشك . و كاسه . و كارد . و تبر . و آتش‌زنه .

محلاج

(
mehl j
) ا . ع . ابزارى آهنين كه بدان پنبه را از پنبه‌دانه جدا كنند . و وردنه و چوبى كه بدان نان را پهن و گرد كنند . و خر سبك شتاب‌رو . و نام اسبى .

محلال

(
mehl l
) ص . ع . روضة محلال : مرغزارى كه در وى بسيار فرود آيند . و كذلك : محل محلال .

محلب

(
mahlab
) ا . ع . عسل و انگبين . و يك نوع دانه‌اى شبيه بشاهدانه كه در آذربايجان مىرويد . و حب المحلب : يك قسم داروئى معطر .

محلب

(
mehlab
) ا . ع . شير دوشه .