لعط
(
la't
) م . ع . لعطه لعطا ( از باب فتح ) : بر پهناى گردن وى داغ نهاد . و لعط فلان : شتافت فلان . و لعطت الابل :
چريدند شتران . و لعط فلانا بحقه :
درنگى كرد در حق فلان و به تاخير انداخت آن را .
و لعط الشيىء : ليسيد آن چيز را . و لعطه به عين : چشم زخم رسانيد آن را . و لعطه به سهم :
تير زد بر آن .
لعط
(
lo't
) ا . ع . پهلوى ديوار و كوه كه از مقابلش گذر كنند و عبور نمايند . و نام كسى .
لعطاء
(
la't '
) ا . ع . گوسپند سياه گردن .
لعطة
(
lo'tat
) ا . ع . تير اندازى و چشم زخم رسانى اسم است مصدر را . و سياهى گردن گوسپند . و سياهى بسرخى آميختهء روى چرغ .
و سياهى كه زنان بدان بر روى خط كشند . و خطى سياه كه زنان بر روى كشند . و گردن بند و قلاده .
لعظام
(
le'z m
) و لعظمة
(
la'zamat
) م . ع . لعظم اللحم لعظاما و لعظمة :
بركند بدندان گوشت را از استخوان باندازهاى كه دهان وى پر شد ( مقلوب من لعمظ ) .
لعق
(
la'q
) م . ع . لعقه لعقا و لعقة و لعقة ( از باب سمع ) : ليسيد آن را و خورد آن را با انگشت . و لعق فلان اصبعه اى مات : مرد فلان .
لعق
(
la'eq
) ص . ع . رجل و عق لعق :
مرد نيك آزمند .
لعقة
(
la'qat
) ا . ع . يك بار ليسيدن .
و اندك از هر چيز . يق : فى الارض لعقة من ربيع : اى قليل من الرطب .
لعقة
(
la'qat
) و (
lo'qat
) م . ع . لعق لعقا و لعقة و لعقة مر . لعق .
لعقة
(
lo'qat
) ا . ع . آنچه در كفچه و ملعقه برداشته شود . و آنچه با انگشت برداشته در دهان گذارند .
لعقة
(
la'aqat
) ع . ج . لاعق . و لعقة الدم : لقب چند نفر از تازيان كه با هم سوگند خوردند و سپس شترى را كشته خونش را ليسيدند .
لعقط
(
le'qet
) ا . ع . زن بد زبان .
لعل
(
la'l
) ا . پ . از لغات مولدهء از اختلاط فارسى با تازى است و مأخوذ از لال كه گوهرى است سرخ رنگ و بهترين آن لعل بدخشان است و معدن آن را در اين ملك از مستحدثات مىدانند و گويند در اوائل خلافت عباسيان در زمين ختلان زلزلهاى عظيم پديد آمد و كوه سكنان شكافته شد و كان لعل پديد گشت و لعل داراى انواع مىباشد ، مانند : لعل ادريسى و لعل بقمى و لعل پيازى و لعل پيكانى و لعل تمرى و لعل دوشابى و لعل رمانى و لعل عقربى و لعل عنابى و لعل قطبى و لعل لحمى . و نيز لعل : لب هاى سرخ معشوقه و شراب سرخ را نامند . و لعل آبدار : لب معشوقه . و لعل از سنگ دادن و يا لعل از سنگ زادن : بدست آوردن چيزى با نهايت رنج و مشقت و به كسى دادن . و لعل با طبر زد جفت كردن :
سخن شيرين و دلكش گفتن . و لعل پيكانى :
لعلى كه باندام پيكان باشد و از آن گوشواره سازند . و لعل خوشاب : لب معشوقه . و لعل روان : شراب سرخ و خون . و لعل سفته : شراب سرخ و خون . و لعل سيراب : لب معشوقه . و لعل شكر بار :
لب معشوقه . و لعل فلك : آفتاب عالمتاب .
و لعل كهربا : لب معشوقه و لعل مذاب (
moz b
) و يا (
maz b
) شراب سرخ و خون . و لعل ناسفته : لعل سوراخ نكرده .
و سرود و خوانندگى تازه و تصنيف بكر و سخن دلكش و تازه .
لعل
(
la'alla
) و (
la'al
) ع . يكى از حروف ناصبه است كه نصب مىدهد اسم را و رفع مىكند خبر را بمعنى مگر و كاش و آن را در اميد و ترس و شك استعمال مىكنند و گروه عقيل مجرور مىخوانند اسم ما بعد آن را و مىگويند : لعل زيد قائم و عل زيد قائم .
و لعلى و لعلنى يعنى كاش من . و لعلك يعنى كاش تو .
لعلاع
(
la'l '
) ا . ع . بد دل و ترسو و جبان .
لعل خفتان
(
la'l - xaft n
) ا . پ .
ستارهء مريخ .
لعلستان
(
la'lest n
) ا . پ . گان لعل و ياقوت .
لعل طراز
(
la'l - tar z
) ص . پ . آفرينندهء لعل و نگارندهء لعل .
لعلع
(
la'la '
) ا . ع . سراب . و نام كوهى . مؤنث آيد . و نام موضعى . و نام آبى . و نام درختى حجازى . و نيز لعلع : گرگ .
لعلع
(
la'la '
) و لعلعا
(
la'la'an
) ع . كلمهاى كه در بلند شدن لغزنده گويند . مر . لعا .
لعلعة
(
la'la'at
) م . ع . لعلع به لعلعة :
به او كلمهء لعلع گفت در هنگام لغزيدن . و لعلع الشيىء : شكست آن چيز را . و لعلع فلان من الجوع : اندوهمند شد و مضطرب گرديد فلان از گرسنگى . و لعلع السراب : درخشيد سراب . و لعلع الرجل : سست و ضعيف شد آن مرد از بيمارى و از رنج . و لعلع بالغنم :
خواند گوسپندان را . و يا راند آنها را . و لعلعت العظم و نحوه : شكستم استخوان و مانند آن را .
لعل فام
(
la'l - f m
) ص پ . برنگ لعل و سرخ رنگ .
لعل قبا
(
la'l - qab
) ا . پ . جامهاى كه تارهاى آن ارغوانى باشد . و خون . و لب معشوق . و شراب سرخ .
لعل قبائى
(
la'l - qab i
) ا . پ . مستى و