تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2891

مساهمون:

ص٢٨٩١
حوض گرديدن : جهة ساختن و پرداختن كارى در جائى مبهم و سردرگم گرديدن . و گرد پاى نشستن : چار زانو نشستن .

گردپستان

(
gerd - pest n
) ص . پ . دوشيزه‌اى كه پستانهاى وى گرد باشد و نار پستان بود .

گردپوش

(
ger - puc
) ا . پ . جامعهء خواب و ملافه‌اى كه به روى تخت خواب گسترانند .

گردپيش

(
gerd - pic
) ا . پ . پيرامون و اطراف و گرداگرد .

گردخوان

(
gerd - x n
) ا . پ . ميز گرد .

گردر

(
gardar
) ا . پ . زمين سخت واقع در دامنهء كوه . و زمين پشته پشته . و كوه . و دره . و شهر و قصبه .

گردران

(
gerd - r n
) ا . پ . استخوان ران كه بر آن گوشت بسيار باشد . و بيخ‌ران . و عيش و رفاهيت .

گردورى

(
gerd - ruy
) ص . ف . گرد رخسار و مدور .

گردش

(
gardec
) پ . م ح . گشتن . ا . دور و حركت دورانى و دوران و چرخش . و سير و تفرج و گشت و رجعت . و برگشت . و تبديل و انقلاب . و جنبش و حركت و تغيير و تحويل . و پيچ و گردش آسمان : حركت دورانى آسمان و انقلاب فلكى . و گردش بالين : تغيير وضع مريض . و گردش رنگ تغيير رنگ .

گردشب

(
gard - cab
) ا . پ . تاريكى شب .

گردشدگى

(
gerd - codagi
) ا . پ . تدوير .

گردشگاه

(
gardec - g h
) ا . پ . جاى گردش و تفرجگاه .

گردشنده

(
gerdcande
) ا . پ . قسمتى از حيوانات فقرى خون سرد مانند مار و سوسمار و سنگ پشت و جز آن كه باصطلاح حيوان شناسى رپتيل گويند . مر . خستر .

گردك

(
gerdak
) ا . پ . مصغر گرد . و خيمهء كوچك پادشاهى . و خرگاه و خيمهء بزرگ . و حجله‌اى كه جهت عروس آرايش كنند . و لغز و چيستان . و كلبند و نان روغنى آگنده از مغز بادام و گردو و قند . و نيز گردك : اجتماع و جمعيت . و جمله .

گردكنا

(
gerd - kon
) ا . پ . جامع و جمع‌كننده و احاطه‌كننده .

گرد كوه

(
gerd - kuh
) ا . پ . نام كوهى در كردستان و مازندران .

گردگان

(
gerd - g n
) ا . پ . درخت گردو . و گلولهء كمان . و هر چيز گرد .

گردگاه

(
gerd - g h
) ا . پ . ناف و سره . و كمر .

گردگرد

(
gerd - gerd
) م ف . پ . گرداگرد .

گرد گريبان

(
gerd - gerib n
) ا . پ . پيراهن و قميص . و هر پارچهء سفيد .

گردگشتگى

(
gerd - gactagi
) ا . پ . گرد شدگى و تدوير .

گردگى

(
gerdagi
) ا . پ . مدورى و گردى . و بگردگى ديگرى رفتن : خود را قربان ديگرى كردن .

گردگير

(
gord - gir
) ا . پ . شجاع دلاور گيرنده . و لقب پسر افراسياب .

گردمانه

(
gerd - m ne
) ا . پ . گرم دانه كه نوعى از تخم مازريون باشد .

گردمشت

(
gerd - moct
) ا . پ . قسمى از دستهء كمان مخصوصا قسمى از كمان بدست گرفتن .

گردن

(
gardan
) ا . پ . عنق و جيد و آن جزء از بدن كه متصل مىكند سر را بكتفها . و جزء دراز و باريك از تنگ و صراحى و جز آن كه در ما بين دهانه و شكم آن واقع است . ج . گردنها . و شجاع . و قوى و صاحب توانائى و قدت و زور دار . و دلاور و بهادر . ج : گردنان . و قوت و نيرو و توانائى . و گردن خاريدن : عذر آوردن و بهانه آوردن . و گردن زدن : سر بريدن . و گردن شتر : هميان پر از زر . و گردن نهادن : فروتنى كردن . و فرمانبردارى نمودن و اطاعت كردن . و به گردن و يا در گردن يعنى بمسئوليت و بضمانت و بكفالت .

گردنا

(
grdan
) ا . پ . سيخ چوبين و يا آهنين كه بدان گوشت را كباب كنند و نان از تنور برآرند . و مدحاة و گردانهء كودكان . و كباب گردان و گردانيده . و بادبر و گردا كه كودكان بدان بازى كنند . و گوشهء عود و رباب و تار كه تارها را بدان بندند و بگردانند تا ساز آهنگ شود و كوك گردد . و گرد ناى چرخ : آسمان .

گردنا

(
gerdan
) ا . پ . سيخ . و كاسهء زانو و رضفه . و گل سرخ . و دورى و طبق گود .

گردناج

(
gardan j
) ا . پ . قسمى از كباب كه گردان و گردانيده نيز گويند .

گردن افراخته

(
gardan - afr xte
) ص . پ . بلند قد و دراز . و استوار .

گردناك

(
gard - n k
) ص . پ . پر از گرد خاك .

گردنامه

(
gerd - n me
) ا . پ . سكه و نقش نگين . و نيز دعائى كه بر اطراف كاغذ پاره‌اى نويسند و نام كنيز و غلام گريخته را نيز بر آن نويسند و در زير سنگ نهند و يا در خاك دفن كنند و يا بر ستون خانه آويزند و يا در لاى قرآن مجيد در ميان سورهء يوسف گذارند گويند از اثر اين دعا آن گريخته جائى نتواند رفت . و نيز گردنامه شهرنامه را گويند .

گردنان

(
gardan n
) ا . پ . ج . گردن . و