تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2893

مساهمون:

ص٢٨٩٣

گرده

(
garde
) ا . پ . خاكهء نقاشان و زغال سوده‌اى كه در پارچهء نازكى بسته و بر كاغذ سوزن زده طراحى كرده مالند تا از آن طرح و نقش بجاى ديگر نشيند . و نيز آن كاغذ سوزن زده . و هم نقشى را كه از آن بر جايى نشسته باشد گرده گويند .

گرده

(
gerde
) ا . پ . نان گردى كه تنك نباشد . و هر چيز مدور گرد . و پارچهء زرد مدورى كه يهود جهة امتياز بر كتف جامهء خود دوزند . و بالش گرد . و مجموع و جمله و همه . و نگاه . و پاس و حفظ . و گردهء چرخ و يا گردهء گردون : آفتاب و ماه .

گرده

(
gorde
) ا . پ . قلبه و يكى از دو غده‌اى كه بول از آنها مترشح مىگردد و بتازى كليه نامند . و نيز كمر و ميان . و جرأت و دليرى .

گرده آلو

(
gorde - lu
) ا . پ . ميوه‌اى شبيه بزردآلو .

گرده‌بالش

(
gerde - b lec
) و گرده بالين (
gerde - b lin
) ا . پ . بالش گردو و مدور .

گرده‌بان

(
gerde - b n
) ا . پ . مستحفظ و نگاهبان و آنكه نگاهبانى غذاهاى چيده شدهء به روى سفره و ميز را مىكند .

گرده‌بر

(
gerde - bor
) ا . پ . اسكنه و گردبر و بر ماه .

گرده پيچ

(
gerde - pic
) ص . پ . دور زده و احاطه شده و محاصره شده .

گرده پيچ

(
gerde - pic
) ا . پ . به زور معطر و خوشبوئى كه در غذاها طبخ كنند .

گرده كوه

(
gerde - kuh
) ا . پ . نام كوهى در كردستان .

گردى

(
gardi
) ا . پ . گردش .

گردى

(
gerdi
) ا . پ . تدوير .

گرديدن

(
gardidan
) ف . ل . م . پ . چرخيدن و دور زدن . و شدن و گشتن . و برگشتن و تغيير نمودن . و سرنگون شدن . و بازگشته شدن . و سير كردن و گردش كردن و تفرج كردن . و محاط شدن . و در آغوش گرفته شدن . و دريافته شدن . و در آغوش گرفتن و در بر گرفتن و خود را كشيدن و مخصوصا كسى كه از خواب بيدار مىشود . و از حال گرديدن : تغيير كردن حالت و چگونگى . و باز گرديدن : مراجعت كردن و برگشتن . و باز رفتن .

گرديده

(
gardide
) ص . پ . گشته و شده . و تغيير كرده شده . و محاط و احاطه شده و زير و زبر انداخته شده و چرخيده شده .

گرز

(
gorz
) ا . پ . عمود آهنين و چكيده و چماق چوبين . و نيز عمود زرين و يا سيمين و تبر . و دستهء هاون . و قضيب و نره .

گرز بردار

(
gorz - bar - d r
) و گرز دار (
gorz - d r
) ا . پ . چماق‌دار .

گرز دمن

(
garazdamen
) ا . پ . بلغت زند و پازند : دشمن و غنيم .

گرزدن

(
gorazdan
) ف م . پ . يارى كردن و معاونت نمودن . و چاره كردن و علاج نمودن .

گرزده

(
gar - zade
) ص . پ . مبتلا بگر و خارش .

گرزش

(
garzec
) ا . پ . تظلم و داد خواهى . و تضرع و زارى .

گرزم

(
gorzam
) ا . پ . نام برادر اسفنديار .

گرزمان

(
garzm n
) و (
garazm n
) ا . پ . آسمان و عرش و فلك الافلاك .

گرزن

(
garzan
) ا . پ . تاجى بزرگ مر پادشاهان كيان را كه تا عهد نوشيروان باقى بود و تازيان آن را قنقل گفتندى . و گويند آن تاج بقدرى بزرگ و سنگين بود كه با زنجير بر بالاى تخت مىآويختندش و در آن يك‌صد دانه مرواريد بود هر يك باندازهء تخم گنجشك .

گرزه

(
garze
) ا . پ . قسمى از مار بزرگ و زهردار . و موش .

گرزه

(
gorze
) ا . پ . گرز و چوب دستى بزرگ و چماق و عمود . و نره و ذكر . و قسمى از مار بزرگ زهردار . و مهيب . و درنده و سبع . و گرزهء گاو پيكر و يا گرزهء گاو چهر و يا گرزهء گاو سار و يا گرزهء گاو سر و يا گرزهء گاوميش : گرز فريدون كه از فولاد به شكل سر گاوميش ساخته بودند .

گرزيدن

(
gorzidan
) ف . م پ . يارى كردن و معاونت نمودن . و چاره كردن و علاج نمودن .

گرزين

(
gerzin
) ا . پ . زنبيل . و تير پيكان‌دار . و تاج و گرزن . مر . گرزن .

گرس

(
gors
) ا . پ . گرسنگى و جوع . و چرك و ريم جامه . و موى پيچيده . و موى باف و موى پيچه .

گرست

(
garast
) ا . پ . سياه مست و مست طافح . و بلع‌كننده .

گرستن

(
gerestan
) ف . ل . پ . گريستن و گريه كردن .

گرستودن

(
garastudan
) ا . پ . قمستى از ترازو كه كپان يا قپان نيز گويند .

گرستون

(
garastun
) ا . پ . كپان . و كيل و پيمانهء بزرگ .

گرسنگى

(
gorsnagi
) ا . پ . جوع و احساس به خوردن غذا .

گرسنه

(
gorsne
) و (
gorosne
) و (
gorasne
) و (
goresne
) و (
gorsene
) ص . پ . آنكه مايل و راغب به خوردن مىباشد و احساس گرسنگى مىكند . و گرسنه شدن : احساس بگرسنگى كردن .

گرسنه چشم

(
gorsne - cacm
) ا . پ . بخيل و ممسك . و فقير و گدا . و كسى كه از قحط و غلا برآمده باشد . و گرسنه چشمان كنعان : برادران يوسف .

گرسنه دل

(
gorsne - del
) ص . پ . حسود و رشكين .