تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2334

مساهمون:

ص٢٣٣٤
و موى پائين يال اسب . و گوش . و شتر مادهء ستبر جثهء بزرگ سينه كه گويا بالاى سينه‌اش تخت انداخته شده .

عرش

(
arac
) و (
arc
) م . ع . عرش الرجل عرشا و عرشا ( از باب سمع ) : سرگشته و متحير گرديد . عرش بغريمه : سخت گرفت بر وام دار خود . و عرش عنى : برگشت از من . و عرش على ما عند فلان : قوى گرديد بر چيزى كه در نزد فلان بود .

عرش

(
oroc
) ع . ج . عرش . و ج . عريش .

عرش آشيانى

(
arc - ciy ni
) ا . پ . لقبى است كه باكبر شاه هندى پس از مرگ وى داده‌اند .

عرشة

(
eracat
) ع . ج . عرش . و ج : عرش و عرش .

عرش منزل

(
arc - manzel
) ا . پ . لقبى است بعالم‌گير شاه دويم پادشاه هند پس از مرگ وى داده‌اند .

عرش‌وران

(
arc - var n
) ا . پ . انبيا و اوليا .

عرشه

(
arce
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرتفع‌ترين جزء از سطح كشتى كه مردم در آنجا مىنشينند .

عرشى

(
arci
) ص . پ . منسوب بعرش . و آسمانى .

عرشيان

(
arciy n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ملائكه مقربين و حاملان عرش .

عرص

(
ars
) ا . ع . تيرى كه بر آن چوبهاى كوچك انداخته سقف خانه را بدان بنا كنند . و نيز عرص بمعنى عرس .

عرص

(
ars
) م . ع . عرصت السماء عرصا ( از باب ضرب ) : پيوسته با درخش و تندر گرديد هوا . و عرص البعير : مضطرب گرديد آن شتر . و عرص البعير : بست گردن شتر را بر بازوى آن .

عرص

(
aras
) م . ع . عرص عرصا ( از باب سمع ) : شادمانى نمود و نشاط كرد . و عرص البرق : پراكنده درخشيد برق . و عرصت النبت : بوى نم گرفت آن گياه . و كذلك البيت .

عرص

(
ares
) و (
ars
) ص . ع . برق پراكنده و مضطرب و درخشنده .

عرص

(
ares
) ص . ع . شادمان .

عرصات

(
aras t
) ع . ج . عرصة .

عرصات

(
aras t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صحراى قيامت . و روز عرصات : روز قيامت .

عرصاف

(
ers f
) ا . ع . تازيانهء از پى . و پى دراز . و يك نوك از پى . و تسمه . و ميخ رحل كه بر سر حنوپالان زنند و آن چهار تا باشد بر سر هر حنودوتا . ج : عراصيف . و نيز دو چوب در ما بين ميان و آخر رحل كه به چپ و راست بسته شود . و عرصاف الا - كاف : چوبى كه ميان دو حنو مقدم بسته شود . و عرصاف من سنام البعير : اطراف مهرهء پشت شتر . و عرصاف الخرطوم : دو تا استخوان اندرون بينى .

عرصام

(
ers m
) ا . ع . شير بيشه .

عرصة

(
arsat
) ا . ع . گشادگى ميان سراى كه در آن بنا نباشد . و زمين سراى . و جنگ‌گاه . و عرصة الدار : وسط خانه . ج : عراص و عرصات و اعراص .

عرصتان

(
arsat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو فضاى عقيق مدينه كه عرصة الصغرى و عرصة الكبرى بود .

عرصف

(
arsaf
) ا . ع . نام گياهى كه بيونانى كما فيطوس گويند .

عرصفة

(
arsafat
) م . ع . عرصفه عرصفة : كشيد او را بدرازا و دو پاره كرد .

عرصم

(
arsam
) ا . ع . بسيار خورنده . و خرم و شادمان .

عرصم

(
ersamm
) ا . ع . نزار و نرم تن . و تواناى درشت گوشت .

عرصوف

(
orsuf
) ا . ع . چوبى كه ميان دو حنو مقدم بسته شود . ج : عراصيف .

عرصوفان

(
orsuf ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه در چوب كه در چوب فدان داخل نمايند .

عرصوم

(
orsum
) ا . ع . بخيل و زفت ناكس .

عرصه

(
arse
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ميدان . و صحرا . و ميدان گيرودار . و بساط شطرنج . و عرصهء زمين : سطح زمين . و عرصهء محشر : صحراى قيامت .

عرض

(
arz
) ا . ع . پهنا خلاف طول . و متاع و رخت . و هر چيز جز زر و سيم . ج : عروض . و كوه . و روى كوه . و كرانهء كوه . و جائى كه از آن بر كوه برآيند . و كنار و جانب . و سر شاخهء درخت . و فراخى . و وادى . و لشكر . و ساعتى از شب . و ابر . و ابرى كه كرانهء آسمان را فرا گيرد . و قصد و همت . و روستا . ج : اعراض . و مردم بزرگ و شريف . و هو عرض من الاعراض : او يكى از لشكريان است . و كل الجبن عرضا : بخور پنير را و مپرس از سازندهء آن و بخر از هر كس مىيابى و يوم العرض : روز قيامت . و فى عرض الناس : در ميان مردم و اطراف مردم . و عرض عين : نگريستن به چشم به حال چيزى . و عرض القوم : نزديك قوم و جانب قوم . و نيز عرض : ديوانگى . و مردن انسان بدون علت و بيمارى .

عرض

(
arz
) ص . ع . جراد عرض : ملخ بسيار .

عرض

(
arz
) م . ع . عرض له عرضا
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2334 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )