تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2332

مساهمون:

ص٢٣٣٢

عرج

(
arj
) و (
erj
) ا . ع . گلهء شتر كه عدد آن هشتاد بود و يا از هشتاد تا نود و يا صد و پنجاه و يا اندكى بالاتر و يا از پانصد تا يك هزار . ج : اعراج و عروج .

عرج

(
orj
) ا . ع . كفتار ( معرفة ممنوعة جعلوها بمنزلة القبيلة ) . و از اعلام است .

عرج

(
orj
) ص . ع . ج : اعرج و عرجاء .

عرج

(
araj
) ا . ع . غروب آفتاب و پنهان شدن آن در افق و يا ميل آن به مغرب . و ما اشد عرجه يعنى چه لنگ است او .

عرج

(
araj
) م . ع . عرج عرجا و عرجانا ( از باب سمع ) : لنگيد بلنگيدن خلقى . و نيز عرج : پنهان شدن آفتاب در افق . و ميل كردن آفتاب به مغرب .

عرج

(
arej
) ص . ع . شترى كه كميز كج اندازد .

عرجاء

(
arj '
) ص . ع . مؤنث اعرج يعنى زن لنگ . ج : عرج و عرجان .

عرجاء

(
arj '
) ا . ع . گفتار . و بنو العرجاء : گروهى از تازيان .

عرجان

(
orj n
) ع . ج . اعرج و عرجاء .

عرجان

(
araj n
) م . ع . عرج عرجا و عرجانا . مر . عرج .

عرجة

(
orjat
) و (
arjat
) ا . ع . ميل . و توقف . يق : ما لى عليه عرجة اى توقف . و كذلك عرجة

عرجد

(
orjad
) و (
arjodd
) ا . ع . شاخ كج خرمابن . و عرجون .

عرجلة

(
arjalat
) ا . ع . گلهء اسبان . و گلهء بزان . و گروه پيادگان روان . ج : عراجلة .

عرجنة

(
arjanat
) م . ع . عرجن الثوب عرجنة : نگار كرد جامه را بنگار عرجون . و عرجن فلانا : زد فلان را بعرجون . و آلود و طلا نمود فلان را به خون و يا بزعفران و يا خضاب كرد او را .

عرجود

(
orjud
) ا . ع . شاخ كج خرمابن . و آنچه اول از انگور مانند اژخ برآيد .

عرجوف

(
orjuf
) ا . ع . شتر مادهء درشت تنومند .

عرجول

(
erjavl
) ا . ع . گروه و جماعت .

عرجون

(
orjun
) خوشهء خرما . و خوشهء خرما كه خشك و كج گردد . و بن آن خوشه . و چوب آن خوشه . و گياهى شبيه بسماروغ سپيد . و نوعى از سماروغ . ج : عراجين . و درخت كج شده . و شاخه‌هاى بريدهء از درخت كج شده . قوله تعالى :
حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ
.

عرد

(
ard
) ا . ع . سخت رست و ايستاده و راست و برپاشونده . و ذكر نعوظ كرده و راست . و خر و حمار . و بن و بيخ گردن .

عرد

(
arad
) م . ع . عرد عردا ( از باب سمع ) : گريخت .

عرد

(
ared
) و (
orrod
) ص . ع . شيئ عرد : چيز صلب و سخت . و كذلك عرد .

عردات

(
arad t
) ا . ع . نام وادى .

عرداد

(
erd d
) ا . ع . فيل . و شجاع و دلاور . و چوبى بزرگ كه بدان اسب و شتر را بندند .

عردام

(
erd m
) ا . ع . شاخه‌اى كه بر آن خوشه‌ها باشد . و شاخ بزرگى كه بر آن شاخه‌هاى ريزه و كوچك بود .

عردة

(
oradat
) ا . ع . پشته‌اى كه در زير آن آب بود .

عردسة

(
ardasat
) م . ع . عردسه عردسة : بر زمين افگند او را .

عردل

(
ardal
) ا . ع . سخت درشت و دراز قامت .

عردلة

(
ardalat
) م . ع . عردل عردلة : سست و فروهشته رفت و سستى كرد در رفتن .

عردم

(
ardam
) ا . ع . ستبر تمام اندام . و درشت كم گوشت . و گردن . و سخت از هر چيزى .

عردمان

(
ordom n
) ا . ع . درشت سخت اندام بدخوى و ستبر گردن .

عردمة

(
ardamat
) ا . ع . سختى و درشتى . يق : به عردمة .

عردمة

(
ardamat
) م . ع . عردم عردمة : سخت و درشت گرديد .

عرر

(
arar
) ا . ع . گر . و خارش . و كوچكى كوهان و خردى و رفتگى آن .

عرر

(
arar
) م . ع . عرر الرجل عررا و عرورا ( از باب سمع ) : مبتلا بجرب گرديد آن مرد . و عرت الناقة عررا ( نيز از باب سمع ) : خرد كوهان شد آن ماده شتر .

عرز

(
arz
) م . ع . عرز عرزا ( از باب نصر ) : گرفته و ترنجيده گرديد و منقبض شد . و عرزه عرزا ( از باب ضرب ) : سخت كشيد آن را . و عرز فلانا : نكوهيد فلان را و سرزنش نمود . و عرز الشيئ : درشت و ستبر گرديد آن چيز . و عرز لفلان : در كف گرفت چيزى را و چسپانيد بران انگشتان را و بنمود بفلان برخى از آن چيز را تا مشتاق ديدار آن گردد و همهء آن چيز را بوى ننمود .

عرز

(
araz
) ا . ع . نوعى از اقسام درخت يز .

عرز

(
araz
) م . ع . عرز عرزا ( از باب سمع ) : درشت و سخت گرديد .

عرزال

(
erz l
) ا . ع . خوابگاه شير . و جائى كه شير در جاى باش خويش جهة بچگان گرد آورده فراهم مىكند مانند آشيانه‌اى كه مرغان مىسازند . و جائى كه پاليزبان بر سر درختان از ترس ددگان براى خوابگاه خود مىسازد . و باقى ماندهء گوشت . و آنچه را كه